Zespół Sjögrena to przewlekła, autoimmunologiczna choroba, w której układ odpornościowy atakuje gruczoły wydzielające – głównie łzowe i ślinowe. Skutkiem jest charakterystyczna suchość oczu i jamy ustnej. Dotyka głównie kobiety po 40. roku życia (9:1). Choć rzadko bezpośrednio zagraża życiu, znacząco obniża jego jakość.
Czym jest zespół Sjögrena
To choroba o podłożu autoimmunologicznym z naciekami limfocytarnymi w gruczołach łzowych, ślinowych i innych. Wyróżnia się postacie pierwotną (samodzielną) i wtórną (towarzyszącą innym chorobom autoimmunologicznym, np. RZS, SLE).
Objawy
- Suchość oczu – pieczenie, uczucie piasku, światłowstręt.
- Suchość jamy ustnej – trudności z żuciem suchego pokarmu, próchnica, infekcje grzybicze.
- Powiększenie ślinianek przyusznych.
- Suchość pochwy, dolegliwości seksualne.
- Suchość skóry.
- Bóle stawów, mięśni.
- Przewlekłe zmęczenie.
- Manifestacje pozagruczołowe: zapalenie naczyń, śródmiąższowa choroba płuc, neuropatia, zapalenie nerek.
- Zwiększone ryzyko chłoniaka strefy brzeżnej.
Diagnostyka
- Wywiad i objawy.
- Test Schirmera (ocena wydzielania łez).
- Test wybarwienia rogówki (różem bengalskim, fluoresceiną).
- Pomiar wydzielania śliny.
- Przeciwciała: ANA, anty-Ro/SSA, anty-La/SSB, RF.
- Biopsja gruczołów ślinowych (warga dolna).
- USG ślinianek.
Leczenie
- Sztuczne łzy, żele oczne, krople z cyklosporyną.
- Substytuty śliny, dokładna higiena jamy ustnej, częste pijanie wody, gumy bezcukrowe (stymulacja wydzielania).
- Pilokarpina, cewimelina – stymulanty muskarynowe wydzielania.
- Hydroksychlorochina, NLPZ w bólach stawów.
- Leki immunosupresyjne i biologiczne (rytuksymab) w ciężkich postaciach pozagruczołowych.
- Wsparcie ginekologiczne – środki nawilżające, lokalna estrogenoterapia.
- Profilaktyka próchnicy – regularne wizyty u dentysty.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy zespół Sjögrena można wyleczyć?
Choroba ma charakter przewlekły. Można jednak skutecznie kontrolować objawy i zapobiegać powikłaniom.
Czy każda suchość oczu to Sjögren?
Nie. Wiele osób ma „zespół suchego oka” niezwiązany z chorobą układową. Diagnoza wymaga oceny przeciwciał i innych badań.
Czy zwiększone ryzyko chłoniaka jest duże?
Ryzyko jest około 16 razy wyższe niż w populacji ogólnej, ale wciąż bezwzględnie niewielkie. Wymaga monitorowania.
Czy zespół Sjögrena dotyczy tylko kobiet?
Nie, ale 9 na 10 chorych to kobiety. U mężczyzn również występuje.
Czy mogę nosić soczewki kontaktowe?
Trudniej, suchość ogranicza komfort. Lepsze są okulary lub soczewki o wysokiej hydrofilności.
Czy zespół Sjögrena jest dziedziczny?
Częściowo. W rodzinach częściej występują też inne choroby autoimmunologiczne.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Reumatologiczne – reumatologia.ptr.net.pl
- Sjögren’s Foundation – sjogrens.org
- EULAR – eular.org
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/reumatologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Diagnostyka i leczenie zespołu Sjögrena wymagają opieki reumatologa, okulisty i stomatologa.