Rezonans magnetyczny tworzy obrazy przy pomocy silnego pola magnetycznego i fal radiowych. Nie używa promieniowania rentgenowskiego, a jego siłą jest obrazowanie tkanek miękkich: mózgu, rdzenia kręgowego, stawów, mięśni i narządów miąższowych.
Przygotowanie jest zwykle proste, ale przeciwwskazania trzeba traktować poważnie. Silny magnes działa na metal, dlatego zgłoszenie wszczepionych urządzeń i metalowych elementów w ciele nie jest formalnością.
Czym jest rezonans i kiedy się go wykonuje
W rezonansie obraz powstaje dzięki zachowaniu atomów wodoru w silnym polu magnetycznym. Badanie jest bezpieczne w zakresie promieniowania, bo go nie wykorzystuje, ale ma własną listę ograniczeń wynikających z pola magnetycznego.
Rezonans i tomografia nie są zamienne. Tomografia lepiej pokazuje kości, świeże krwawienie i płuca, rezonans tkanki miękkie, mózg i stawy.
- choroby mózgu i rdzenia kręgowego, w tym stwardnienie rozsiane i udar
- uszkodzenia stawów, łąkotek, więzadeł i mięśni
- dyskopatia i ocena kręgosłupa
- zmiany ogniskowe w narządach jamy brzusznej i miednicy
- diagnostyka i ocena zaawansowania chorób nowotworowych
Jak przygotować się do rezonansu
Do większości badań nie trzeba być na czczo. Wyjątkiem są badania jamy brzusznej i miednicy oraz badania z kontrastem, gdzie pracownia zwykle prosi o kilkugodzinną przerwę w jedzeniu.
Najważniejsze jest zgłoszenie wszczepionych urządzeń i metalu w ciele. Część z nich całkowicie wyklucza badanie, część wymaga specjalnego protokołu i potwierdzenia od producenta implantu.
Jeżeli planowane jest podanie kontrastu, obowiązują podobne zasady jak przy tomografii, w tym ocena czynności nerek. Stosowany w rezonansie kontrast oparty na gadolinie jest inny niż kontrast jodowy.
- zgłoś rozrusznik serca, implant ślimakowy, neurostymulator, pompę insulinową i klipsy naczyniowe
- zgłoś metalowe odłamki w ciele, zwłaszcza w okolicy oczu, oraz przebyte operacje z użyciem implantów
- zdejmij biżuterię, zegarek, spinki, protezy ruchome i odzież z metalowymi elementami
- zmyj makijaż, bo część kosmetyków zawiera drobiny metalu
- przy badaniu z kontrastem przynieś aktualny wynik kreatyniny
- przy lęku przestrzeni zamkniętej powiedz o tym przy zapisie, a nie dopiero na miejscu
- duszność, obrzęk twarzy lub pokrzywka po podaniu kontrastu
- silny niepokój i panika w trakcie badania, która uniemożliwia jego kontynuowanie
- uczucie nagrzewania się implantu albo tatuażu w trakcie badania
- ból i zaczerwienienie w miejscu wkłucia po kontraście
- zawroty głowy i zasłabnięcie po badaniu
Jak wygląda badanie krok po kroku
Pacjent kładzie się na ruchomym stole, który wsuwa się do tunelu aparatu. Na badaną okolicę zakłada się cewkę odbiorczą. Personel wychodzi do sąsiedniego pomieszczenia, ale przez cały czas widzi i słyszy pacjenta, a w ręku zostaje przycisk alarmowy.
Badanie jest głośne. Stukanie i buczenie to normalna praca aparatu, dlatego zakłada się słuchawki albo zatyczki do uszu. Kluczowe jest nieruchome leżenie, bo ruch rozmazuje obraz i wymusza powtórzenie sekwencji.
Rezonans trwa dłużej niż tomografia, zwykle od dwudziestu do czterdziestu minut, a badania złożone jeszcze dłużej.
Po badaniu
Po badaniu bez kontrastu można od razu wrócić do codziennych zajęć, jeść i prowadzić samochód. Nie ma żadnych ograniczeń wynikających z samego pola magnetycznego.
Po podaniu kontrastu zaleca się picie większej ilości wody, a pracownia prosi zwykle o pozostanie przez kilkanaście minut w celu obserwacji.
Jeśli badanie wykonano w sedacji, co zdarza się przy silnym lęku i u małych dzieci, obowiązują zasady jak przy innych zabiegach w sedacji.
Przeciwwskazania i lęk przed tunelem
Przeciwwskazania wynikają z działania pola magnetycznego na metal i elektronikę. Część implantów jest dziś produkowana w wersjach warunkowo dopuszczonych do rezonansu, dlatego liczy się dokumentacja implantu, a nie ogólne założenie.
Lęk przestrzeni zamkniętej jest częstym problemem i nie ma w nim nic wstydliwego. Rozwiązaniem bywa aparat o szerszym tunelu, badanie z osobą towarzyszącą w pomieszczeniu, a w razie potrzeby sedacja lub znieczulenie. Warto zgłosić to przy zapisie, bo wtedy można od razu wybrać odpowiednią pracownię.
Refundacja i cena
Rezonans jest refundowany przez NFZ na podstawie skierowania. Czas oczekiwania na badanie planowe bywa długi i zależy od pracowni oraz od badanej okolicy.
Prywatnie cena zależy od badanej okolicy oraz od tego, czy badanie jest z kontrastem. Sprawdź, czy w cenie zawarty jest opis radiologa i płyta lub dostęp do obrazów, bo bywa to wyceniane osobno.
Najczęściej zadawane pytania
Zwykle od dwudziestu do czterdziestu minut, a badania złożone dłużej. To wyraźnie dłużej niż tomografia, dlatego tak ważne jest nieruchome leżenie.
Do większości badań nie. Przerwy w jedzeniu wymagają zwykle badania jamy brzusznej i miednicy oraz badania z kontrastem, a dokładne zasady podaje pracownia.
Nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, więc nie niesie związanego z nim ryzyka. Ograniczenia wynikają z działania silnego pola magnetycznego na metal i urządzenia wszczepione w ciało.
Zgłoś to przy zapisie, a nie dopiero na miejscu. Rozwiązaniem bywa aparat o szerszym tunelu, obecność osoby towarzyszącej, a w razie potrzeby sedacja lub znieczulenie.
Ograniczeniem są między innymi rozrusznik serca, implant ślimakowy, neurostymulator i metalowe odłamki, zwłaszcza w okolicy oczu. Część implantów ma wersje warunkowo dopuszczone, dlatego liczy się dokumentacja implantu.
Tomografia lepiej pokazuje kości, świeże krwawienie i płuca, a rezonans tkanki miękkie, mózg, rdzeń i stawy. Badania nie są zamienne, a wybór zależy od pytania klinicznego.