Gastroskopia: przygotowanie, przebieg i cena badania

Gastroskopia pozwala obejrzeć od środka przełyk, żołądek i początkowy odcinek dwunastnicy. Lekarz wprowadza przez usta giętki wziernik z kamerą, ocenia błonę śluzową, a w razie potrzeby pobiera wycinki, wykonuje test na obecność bakterii Helicobacter pylori albo zatrzymuje krwawienie.

Przygotowanie jest znacznie prostsze niż przy kolonoskopii i sprowadza się głównie do pozostania na czczo. Największe obawy budzi zwykle odruch wymiotny, a nie ból, i o tym również piszemy niżej.

Czym jest gastroskopia i kiedy się ją wykonuje

Gastroskopia to badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego. Wziernik jest cieńszy niż przy kolonoskopii, a badanie trwa zwykle kilka do kilkunastu minut.

Podobnie jak kolonoskopia, gastroskopia łączy diagnostykę z zabiegiem. Podczas badania można pobrać wycinki, usunąć polipa, poszerzyć zwężenie przełyku albo zaopatrzyć krwawiący wrzód.

• uporczywy ból w nadbrzuszu, zgaga i objawy refluksu niereagujące na leczenie
• trudności w połykaniu i uczucie zatrzymywania się pokarmu
• podejrzenie choroby wrzodowej oraz diagnostyka zakażenia Helicobacter pylori
• krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, wymioty treścią krwistą lub fusowatą
• niedokrwistość z niedoboru żelaza bez uchwytnej przyczyny
• diagnostyka celiakii oraz nadzór w chorobach przełyku

Jak przygotować się do gastroskopii

Podstawą jest pusty żołądek. Zwykle oznacza to powstrzymanie się od jedzenia przez co najmniej sześć do ośmiu godzin i od picia przez kilka godzin przed badaniem, ale dokładne godziny wyznacza pracownia.

Ważne jest też omówienie leków. Preparaty hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego zwykle odstawia się na około dwa tygodnie przed badaniem, jeżeli planowana jest diagnostyka zakażenia Helicobacter pylori, bo inaczej wynik testu może wypaść fałszywie ujemny. Leków przeciwkrzepliwych nie odstawiaj samodzielnie.

• pozostań na czczo zgodnie z instrukcją pracowni, zwykle od poprzedniego wieczora
• nie pal papierosów w dniu badania, bo nasilają wydzielanie i odruch wymiotny
• poinformuj o alergiach, chorobach serca i płuc oraz o przyjmowanych lekach
• wyjmij protezy ruchome przed badaniem
• przy badaniu w sedacji zapewnij osobę towarzyszącą i nie planuj prowadzenia auta
• zabierz skierowanie oraz wyniki wcześniejszych badań endoskopowych

Jak wygląda badanie krok po kroku

Badanie wykonuje się w pozycji leżącej na lewym boku. Gardło znieczula się zwykle preparatem w aerozolu, a między zęby wkłada ustnik chroniący wziernik. Po przełknięciu końcówki lekarz wprowadza wziernik do przełyku i dalej do żołądka oraz dwunastnicy.

Podczas badania podaje się niewielką ilość powietrza, żeby rozprężyć ściany i obejrzeć błonę śluzową. Jeśli konieczne jest pobranie wycinków, wykonuje się je przez kanał wziernika, co jest niebolesne.

Gastroskopia trwa zwykle kilka do kilkunastu minut. Najtrudniejsze są pierwsze sekundy po przełknięciu końcówki, dlatego warto skupić się na spokojnym oddychaniu przez nos.

Czy gastroskopia boli i jakie jest znieczulenie

Gastroskopia nie jest bolesna, ale bywa nieprzyjemna z powodu odruchu wymiotnego. Standardem jest miejscowe znieczulenie gardła aerozolem, które ten odruch osłabia.

Przy dużym lęku, wcześniejszym trudnym badaniu albo planowanym zabiegu można wykonać gastroskopię w sedacji lub w znieczuleniu ogólnym. Wtedy obowiązują takie same zasady jak przy kolonoskopii: zakaz prowadzenia pojazdów tego dnia i konieczność osoby towarzyszącej.

Po badaniu: kiedy można jeść i pić

Po znieczuleniu gardła aerozolem przez około godzinę nie wolno jeść ani pić, bo osłabiony odruch połykania grozi zachłyśnięciem. Pracownia poda dokładny czas.

Przez kilka godzin po badaniu normalne jest drapanie w gardle i chrypka. Jeśli pobrano wycinki, zwykle zaleca się tego dnia lekkostrawne, letnie posiłki.

Po badaniu w sedacji obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów przez resztę dnia oraz obecność osoby towarzyszącej w drodze do domu.

Powikłania i ryzyko

Gastroskopia diagnostyczna jest badaniem bezpiecznym, a powikłania zdarzają się rzadko. Wymienia się krwawienie po pobraniu wycinków, zachłyśnięcie oraz bardzo rzadko przedziurawienie ściany przewodu pokarmowego.

Ryzyko rośnie przy badaniach zabiegowych, na przykład przy poszerzaniu zwężenia przełyku, i przy współistniejących chorobach serca oraz płuc. Dlatego przed badaniem zbiera się dokładny wywiad.

Ile kosztuje gastroskopia i kiedy jest refundowana

Na NFZ gastroskopię wykonuje się na podstawie skierowania od lekarza, a czas oczekiwania zależy od pilności wskazań i od ośrodka. Przy objawach alarmowych, takich jak krwawienie czy trudności w połykaniu, badanie wykonuje się pilnie.

Prywatnie koszt zależy od miasta oraz od tego, czy badanie jest wykonywane w sedacji i czy pobrano wycinki. Test na Helicobacter pylori oraz badanie histopatologiczne wycinków są zwykle wyceniane osobno, więc pytając o cenę, zapytaj od razu o pełny zakres.

Najczęściej zadawane pytania