Koronarografia to badanie, które pokazuje tętnice wieńcowe, czyli naczynia odżywiające mięsień sercowy. Przez niewielkie nakłucie tętnicy, najczęściej na nadgarstku, lekarz wprowadza cienki cewnik do ujścia tętnic wieńcowych i podaje kontrast, a rentgen rejestruje przepływ.
Dla pacjenta najważniejsza jest jedna cecha tego badania: jeśli zostanie znalezione istotne zwężenie, często poszerza się je i zabezpiecza stentem podczas tego samego zabiegu. Warto wiedzieć o tym wcześniej, bo zmienia to przebieg pobytu w szpitalu.
Czym jest koronarografia i kiedy się ją wykonuje
Koronarografia jest badaniem inwazyjnym, ale wykonywanym przez niewielkie nakłucie, bez otwierania klatki piersiowej. Pozwala ocenić, które tętnice wieńcowe są zwężone, jak bardzo i w którym miejscu.
Wskazania obejmują zarówno sytuacje nagłe, jak i planowe. W zawale serca badanie wykonuje się w trybie pilnym, bo pozwala od razu udrożnić zamkniętą tętnicę.
- zawał serca i ostry zespół wieńcowy, w trybie pilnym
- dławica piersiowa, czyli ból w klatce piersiowej przy wysiłku
- nieprawidłowy wynik próby wysiłkowej lub badań obrazowych serca
- kwalifikacja do operacji kardiochirurgicznej, w tym wymiany zastawki
- niewyjaśniona niewydolność serca z podejrzeniem podłoża niedokrwiennego
Jak przygotować się do koronarografii
Do badania planowego przygotowuje się zwykle w szpitalu, dzień wcześniej lub w dniu zabiegu. Wykonuje się badania krwi, w tym ocenę pracy nerek i krzepnięcia, oraz EKG.
Kluczowe jest omówienie leków. Metforminę przy cukrzycy zwykle odstawia się okołozabiegowo ze względu na kontrast, a leki przeciwkrzepliwe wymagają indywidualnego planu. Nigdy nie modyfikuj ich samodzielnie.
Powiedz zespołowi o alergiach, zwłaszcza o wcześniejszej reakcji na kontrast jodowy, oraz o chorobach nerek i tarczycy, bo wpływają na sposób podania kontrastu.
- zgłoś się na czczo, zgodnie z instrukcją oddziału, zwykle od kilku godzin przed zabiegiem
- przynieś pełną listę leków oraz dotychczasową dokumentację kardiologiczną
- poinformuj o uczuleniu na kontrast jodowy i o chorobach nerek
- ogol miejsce dostępu, jeśli oddział tak zaleci
- zdejmij biżuterię i lakier z paznokci dłoni, bo utrudnia pomiar wysycenia krwi tlenem
- zaplanuj pobyt co najmniej jednodniowy i transport do domu
- narastający ból, obrzęk lub twardy guz w miejscu nakłucia
- zimna, blada albo sina ręka lub noga po stronie nakłucia
- ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca
- krwawienie z miejsca wkłucia, którego nie zatrzymuje ucisk
- gorączka, zaczerwienienie i wyciek z rany
Jak wygląda badanie krok po kroku
Badanie wykonuje się w pracowni hemodynamicznej, na leżąco, przy zachowanej świadomości. Miejsce nakłucia, najczęściej tętnica promieniowa na nadgarstku, rzadziej udowa w pachwinie, znieczula się miejscowo.
Przez wprowadzoną koszulkę lekarz przesuwa cewnik do serca i podaje kontrast do kolejnych tętnic wieńcowych. W tym momencie można poczuć krótkie uderzenie ciepła, co jest normalne. Samo przesuwanie cewnika w naczyniach nie boli, bo wnętrze tętnic nie ma czucia.
Jeśli lekarz znajdzie istotne zwężenie, często wykonuje od razu angioplastykę, czyli poszerza naczynie balonem i zakłada stent. Samo badanie diagnostyczne trwa zwykle około dwudziestu do trzydziestu minut, a z zabiegiem odpowiednio dłużej.
Po badaniu: opatrunek, obserwacja i powrót do domu
Po wyjęciu koszulki na miejsce nakłucia zakłada się opatrunek uciskowy. Przy dostępie przez nadgarstek jest to opaska uciskowa, przy dostępie przez pachwinę konieczne bywa leżenie przez kilka godzin z wyprostowaną nogą.
Zaleca się picie zwiększonej ilości płynów, żeby wspomóc wydalanie kontrastu, o ile lekarz nie zalecił inaczej ze względu na niewydolność serca lub nerek.
Po badaniu diagnostycznym wypis następuje zwykle tego samego lub następnego dnia. Po założeniu stentu pobyt trwa dłużej, a do leczenia dołącza się leki przeciwpłytkowe, których pod żadnym pozorem nie wolno odstawiać samodzielnie.
Ryzyko i powikłania
Najczęstsze powikłania są miejscowe: krwiak i zasinienie w miejscu nakłucia. Rzadziej występuje reakcja na kontrast, pogorszenie czynności nerek oraz zaburzenia rytmu serca.
Poważne powikłania, takie jak zawał, udar czy uszkodzenie naczynia, zdarzają się rzadko. Ryzyko zestawia się z korzyścią, czyli możliwością rozpoznania i natychmiastowego leczenia zwężenia grożącego zawałem.
Czy koronarografia jest refundowana
Koronarografia wykonywana ze wskazań medycznych jest finansowana przez NFZ w ramach hospitalizacji, zarówno w trybie pilnym, jak i planowym. W trybie pilnym, na przykład w zawale, wykonuje się ją natychmiast.
Prywatnie badanie wykonuje się rzadziej i wtedy koszt zależy od ośrodka oraz od tego, czy obejmuje hospitalizację i ewentualne poszerzenie naczynia ze stentem. Pytając o cenę, ustal, czy dotyczy samego badania, czy również zabiegu.
Najczęściej zadawane pytania
Nakłucie tętnicy odczuwa się jak zastrzyk, a przesuwanie cewnika w naczyniach nie boli, bo ich wnętrze nie ma czucia. Przy podaniu kontrastu można poczuć krótkie uderzenie ciepła.
Samo badanie diagnostyczne zwykle około dwudziestu do trzydziestu minut. Jeśli od razu wykonywana jest angioplastyka z założeniem stentu, zabieg trwa odpowiednio dłużej.
Często tak. Jeśli badanie pokaże istotne zwężenie, lekarz zwykle poszerza naczynie i zabezpiecza je stentem podczas tego samego zabiegu, co wydłuża pobyt w szpitalu.
Po badaniu diagnostycznym zwykle tego samego lub następnego dnia. Po założeniu stentu pobyt jest dłuższy, a do leczenia dołącza się leki przeciwpłytkowe.
Tak, wykonywana ze wskazań medycznych jest finansowana w ramach hospitalizacji, zarówno planowo, jak i w trybie pilnym, na przykład w zawale serca.
Część leków wymaga modyfikacji, zwłaszcza metformina przy cukrzycy oraz leki przeciwkrzepliwe. Plan ustala lekarz i nie wolno zmieniać dawek samodzielnie.