Salmonelloza to bakteryjne zakażenie pokarmowe wywoływane przez pałeczki Salmonella. To jedna z najczęstszych przyczyn ostrej biegunki na świecie. W Polsce każdego roku notuje się około 8-10 tysięcy zachorowań – głównie latem. Najczęstsze źródła to surowe jaja, drób, niewłaściwie przechowywane wyroby cukiernicze.
Czym jest salmonelloza
To zatrucie pokarmowe lub zakażenie spowodowane bakteriami z rodzaju Salmonella. Wyróżnia się dwie postacie: nietyfusową (najczęstsza, ostra biegunka) oraz dur brzuszny i paradur (cięższe, ogólnoustrojowe).
Drogi zakażenia
- Spożycie skażonej żywności: surowe jaja, niedopieczony drób, niepasteryzowane mleko, owoce morza, niemyte warzywa.
- Kontakt z gadami (żółwie, jaszczurki) i ptakami.
- Skażona woda.
- Kontakt z osobą zakażoną (zaniedbana higiena rąk).
Objawy
- Pojawiają się 6-72 godzin po spożyciu skażonego pokarmu.
- Wodnista biegunka, czasem z domieszką krwi.
- Skurczowe bóle brzucha.
- Nudności, wymioty.
- Gorączka, dreszcze.
- Bóle głowy, mięśni.
- U niemowląt i osób starszych szybko rozwija się odwodnienie.
Diagnostyka
- Wywiad o spożytych pokarmach.
- Posiew kału.
- W cięższych przypadkach posiew krwi.
- Morfologia, elektrolity, CRP.
Leczenie
- Nawodnienie doustne (płyny elektrolitowe) – podstawa leczenia.
- Dożylne nawodnienie w ciężkim odwodnieniu.
- Probiotyki mogą skrócić czas trwania biegunki.
- Antybiotyki nie są standardem u zdrowych dorosłych – mogą wydłużać nosicielstwo. Stosuje się je u: niemowląt, osób starszych, immunoupośledzonych, z bakteriemią, w durze brzusznym.
- Leki przeciwbiegunkowe (loperamid) zwykle przeciwwskazane.
- Lekkostrawna dieta.
Powikłania
- Odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, niewydolność nerek.
- Bakteriemia, sepsa.
- Reaktywne zapalenie stawów.
- Zapalenie naczyń, zapalenie szpiku.
- Nosicielstwo (przewlekłe wydzielanie bakterii w stolcu).
Profilaktyka
- Dokładne mycie rąk przed jedzeniem i po toalecie.
- Unikanie surowych jaj (uwaga na domowe lody, tiramisu, majonez).
- Drób gotowany w temperaturze ≥ 75 °C.
- Oddzielanie mięsa surowego od gotowanych potraw (deski, noże).
- Mycie warzyw i owoców.
- Higiena lodówki, krótkie przechowywanie potraw.
- Dezynfekcja po kontakcie ze zwierzętami egzotycznymi.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jak długo trwa salmonelloza?
Objawy ustępują zwykle w ciągu 4-7 dni. Wydzielanie bakterii w stolcu może utrzymywać się tygodniami.
Czy mogę pójść do pracy z salmonellozą?
Pracownicy gastronomii i opieki zdrowotnej muszą poczekać do uzyskania ujemnych posiewów kału. Pozostali – po ustąpieniu objawów.
Czy domowe metody pomagają?
Nawodnienie i lekkostrawna dieta – tak. „Wymuszanie” wymiotów lub leki zatrzymujące biegunkę – nie.
Czy salmonella w jajach zawsze powoduje chorobę?
Nie. Niska liczba bakterii lub mocne ogrzanie eliminuje ryzyko. Świeże jaja od zaufanego źródła i gotowane lub smażone są bezpieczne.
Czy mogę zarazić innych?
Tak, drogą fekalno-oralną. Higiena rąk jest kluczowa.
Czy to dur brzuszny?
Nie. Dur brzuszny to inna, cięższa postać wywołana przez S. Typhi. W Polsce praktycznie nie występuje, jest ryzykiem podróży do krajów rozwijających się.
Źródła
- NIZP-PZH – pzh.gov.pl
- Główny Inspektorat Sanitarny – gov.pl/web/gis
- WHO Salmonella – who.int
- Medycyna Praktyczna – mp.pl
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie odwodnienia lub ciężkiego przebiegu skontaktuj się z lekarzem.