WZW typu C (HCV) to wirusowe zapalenie wątroby przenoszone głównie drogą krwiopochodną. Przez lata uchodziło za chorobę nieuleczalną, ale od czasu wprowadzenia leków bezpośrednio działających przeciwwirusowo (DAA) w 2014 r. wyleczalność wynosi ponad 95%. WHO postawiła sobie za cel eliminację HCV do 2030 r.
Czym jest WZW typu C
To zapalenie wątroby wywołane wirusem HCV. Rozróżnia się 6 głównych genotypów. Aż 70-80% zakażeń przechodzi w postać przewlekłą, która latami przebiega bezobjawowo, prowadząc do marskości, raka wątroby i niewydolności narządu.
Drogi zakażenia
- Krew: zabiegi medyczne sprzed lat 90. (przed wprowadzeniem testów), dożylne narkotyki, tatuaże, piercing.
- Drogą płciową rzadko (główne ryzyko: HIV-pozytywni MSM, traumatyczne kontakty).
- Z matki na dziecko – rzadkie (~5%).
- NIE przenosi się przez kontakt codzienny, ślinę, pot.
Objawy
- Faza ostra: u 80% bezobjawowa.
- Faza przewlekła: zmęczenie, bóle stawów, mgła mózgowa, depresja, manifestacje pozawątrobowe.
- Marskość: wodobrzusze, krwawienia, encefalopatia.
- Manifestacje pozawątrobowe: krioglobulinemia, nefropatia, porfiria skórna, chłoniaki nieziarnicze.
Diagnostyka
- Anty-HCV (przesiewowe).
- HCV-RNA (potwierdza aktywne zakażenie).
- Genotyp HCV (dla doboru leczenia).
- Próby wątrobowe.
- USG, elastografia (FibroScan).
- W Polsce dostępne bezpłatne testy w niektórych przychodniach POZ i programach pilotażowych.
Leczenie
- Leki DAA (Direct-Acting Antivirals): glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir, ledipaswir/sofosbuwir.
- Czas leczenia: 8-12 tygodni.
- Skuteczność: ponad 95% trwałej odpowiedzi wirusologicznej (SVR12).
- Leczenie refundowane w Polsce dla wszystkich pacjentów z aktywnym HCV.
- Po wyleczeniu – dalsze monitorowanie u pacjentów z marskością (ryzyko raka wątroby).
Profilaktyka
- Brak szczepionki przeciw HCV – badania wciąż trwają.
- Bezpieczne praktyki medyczne, kosmetyczne, tatuaże.
- Nieużywanie wspólnych igieł, brzytew, przyborów higienicznych.
- Bezpieczne kontakty seksualne w grupach ryzyka.
- Badania przesiewowe – WHO zaleca przynajmniej raz w życiu test anty-HCV u dorosłych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy WZW C można wyleczyć?
Tak. Nowoczesne DAA wyleczają ponad 95% chorych w 8-12 tygodni.
Czy mogę zarazić rodzinę?
HCV nie przenosi się przez codzienny kontakt. Zachowaj jednak ostrożność z brzytwami, szczoteczkami.
Czy szczepionka przeciw HCV istnieje?
Nie. Trwają badania kliniczne, ale na razie skuteczna szczepionka nie jest dostępna.
Czy po wyleczeniu mogę ponownie zachorować?
Tak. Wyleczenie nie daje trwałej odporności, można zarazić się ponownie.
Czy w ciąży mogę leczyć HCV?
DAA nie są obecnie zalecane w ciąży. Leczenie odracza się na okres po porodzie.
Gdzie zrobić bezpłatny test?
W ramach programów pilotażowych NFZ, w niektórych POZ, podczas akcji „Lato bez HCV” i innych. Sprawdź lokalne możliwości.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Hepatologiczne – pth.org.pl
- EASL Hepatitis C Guidelines – easl.eu
- WHO Hepatitis C – who.int
- Medycyna Praktyczna – mp.pl
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Diagnostyka i leczenie WZW C wymagają opieki specjalisty.