HIV (Human Immunodeficiency Virus) to wirus atakujący limfocyty CD4 układu odpornościowego. Nieleczony prowadzi do AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome). Dziś, dzięki nowoczesnemu leczeniu antyretrowirusowemu, osoby z HIV żyją tak długo jak zdrowe i nie zarażają partnerów. To choroba przewlekła, nie wyrok.
Czym jest HIV
HIV to retrowirus przenoszony drogą płciową, krwiopochodną i wertykalną (z matki na dziecko). Wirus niszczy limfocyty CD4, co prowadzi do upośledzenia odporności. AIDS rozwija się, gdy liczba CD4 spada poniżej 200/μl lub pojawiają się choroby wskaźnikowe.
Drogi zakażenia
- Kontakty seksualne (waginalne, analne, oralne).
- Krew – igły wspólne (narkotyki iniekcyjne), narzędzia medyczne.
- Z matki na dziecko (ciąża, poród, karmienie piersią).
- Nie przenosi się przez dotyk, pot, ślinę, ukąszenia komarów, wspólne sztućce.
Objawy
Ostra faza (ARS)
- 2-4 tygodnie po zakażeniu.
- Objawy grypopodobne: gorączka, ból gardła, węzły chłonne, wysypka, bóle mięśni.
- Często mylone z mononukleozą.
Faza utajona
- Wieloletnia, bezobjawowa (lata bez leczenia).
AIDS
- Choroby oportunistyczne: Pneumocystis, gruźlica, kandydoza, toksoplazmoza mózgu, mięsak Kaposiego, chłoniaki.
Diagnostyka
- Test IV generacji (ELISA + p24).
- Test potwierdzający (Western Blot, geenius).
- Test PCR HIV-RNA (do oceny wiremii).
- Liczba CD4.
- W Polsce dostępne bezpłatne i anonimowe Punkty Konsultacyjno-Diagnostyczne.
Leczenie
- Terapia antyretrowirusowa (ART) – kombinacja leków hamujących replikację HIV.
- Cel: niewykrywalna wiremia (poniżej 50 kopii/ml).
- Zasada U=U: Niewykrywalny = Nieprzenoszący.
- Leczenie do końca życia, ale z bardzo dobrą jakością życia.
- PrEP (truvada) – profilaktyka przedekspozycyjna dla osób z grup wysokiego ryzyka.
- PEP – profilaktyka poekspozycyjna w ciągu 72 godzin po ekspozycji.
Profilaktyka
- Prezerwatywa.
- Regularne testy w grupach ryzyka.
- PrEP w grupach wysokiego ryzyka.
- Bezpieczne zabiegi medyczne, niewspólne strzykawki.
- Profilaktyka transmisji wertykalnej u kobiet w ciąży z HIV.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy HIV to wyrok?
Nie. Dzięki ART osoby z HIV żyją tak długo jak zdrowe i prowadzą normalne życie zawodowe i rodzinne.
Czy mogę zarazić się od osoby z niewykrywalną wiremią?
Nie. Zasada U=U jest naukowo udowodniona – osoba z niewykrywalną wiremią nie przenosi HIV drogą seksualną.
Czy mogę mieć dzieci z HIV?
Tak. Pod opieką lekarza, z ART i odpowiednim postępowaniem, ryzyko transmisji do dziecka jest poniżej 1%.
Po jakim czasie zrobić test?
Testy IV generacji są wiarygodne po 4-6 tygodniach. W razie wątpliwości – powtórka po 3 miesiącach.
Co to jest PrEP?
To codzienne przyjmowanie leku przeciwretrowirusowego (np. truwada) w celu zapobieżenia zakażeniu HIV u osób z grup ryzyka.
Gdzie zrobić test bezpłatnie?
W Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD) w całej Polsce – lista na stronie aids.gov.pl.
Źródła
- Krajowe Centrum ds. AIDS – aids.gov.pl
- WHO HIV – who.int
- UNAIDS – unaids.org
- Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS – ptnaids.pl
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie podejrzenia ekspozycji na HIV skontaktuj się z PKD lub specjalistą chorób zakaźnych w ciągu 72 godzin.