WZW typu B (HBV) to wirusowa choroba wątroby przenoszona drogą krwiopochodną, płciową i z matki na dziecko. Według WHO żyje z nią ponad 250 milionów ludzi na świecie. Może mieć przebieg ostry lub przewlekły, prowadząc do marskości, raka wątroby i niewydolności narządu. Skuteczna szczepionka chroni w 95%.
Czym jest WZW typu B
To zapalenie wątroby wywołane wirusem HBV. Może przebiegać jako ostre, samoograniczające się zakażenie lub przewlekłe (HBsAg dodatni przez ponad 6 miesięcy). Ryzyko przewlekłego zakażenia zależy od wieku – u noworodków sięga 90%, u dorosłych 5-10%.
Drogi zakażenia
- Krew (igły, narzędzia medyczne, tatuaże, piercing).
- Kontakty seksualne.
- Z matki na dziecko (głównie podczas porodu).
- Bliskie kontakty domowe (wspólne maszynki, szczoteczki).
Objawy
Ostre WZW B
- Często bezobjawowe (zwłaszcza u dzieci).
- Zmęczenie, brak apetytu, nudności.
- Bóle stawów, gorączka.
- Żółtaczka, ciemny mocz, odbarwiony stolec.
- Bóle w prawym podżebrzu.
Przewlekłe WZW B
- Najczęściej bezobjawowe lub skąpoobjawowe przez lata.
- Powolny postęp do marskości i raka wątroby.
Diagnostyka
- HBsAg – antygen powierzchniowy.
- Anty-HBs – przeciwciała ochronne (po szczepieniu lub przebytym zakażeniu).
- Anty-HBc IgM i IgG.
- HBeAg, anty-HBe – markery aktywnej replikacji.
- HBV-DNA – wiremia.
- Próby wątrobowe (ALT, AST, bilirubina, INR).
- USG, elastografia wątroby (FibroScan).
- W wybranych przypadkach biopsja wątroby.
Leczenie
- Ostre WZW B: zwykle leczenie objawowe, większość zdrowieje.
- Przewlekłe WZW B: leki przeciwwirusowe (entekawir, tenofowir) – hamują replikację wirusa, nie wyleczają, ale zmniejszają ryzyko marskości i raka wątroby.
- Pegylowany interferon w wybranych przypadkach.
- Monitoring i regularne badania (USG, AFP) co 6 miesięcy.
- Przeszczep wątroby w schyłkowej niewydolności.
Profilaktyka
- Szczepionka HBV – obowiązkowa w Polsce dla noworodków od 1996 r.
- Szczepienie zalecane dorosłym z grup ryzyka.
- Bezpieczne kontakty seksualne (prezerwatywa).
- Niewspólne igły, brzytwy, szczoteczki.
- Dezynfekcja narzędzi medycznych i kosmetycznych.
- Profilaktyka transmisji wertykalnej (szczepionka + immunoglobulina HBIG noworodkowi).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy WZW B można wyleczyć?
Ostre – tak, samoistnie u większości. Przewlekłe – obecnie nie do końca wyleczalne, ale skutecznie kontrolowane lekami.
Czy mogę zarazić dziecko podczas porodu?
Tak, ale podanie noworodkowi szczepionki i HBIG w ciągu 12 godzin po porodzie blokuje transmisję w ponad 95%.
Czy mogę pracować z HBV?
Tak. Praca i normalne życie społeczne nie są zagrożone – HBV nie przenosi się przez kontakt codzienny.
Czy szczepionka jest bezpieczna?
Tak. Stosowana od dziesięcioleci, ma znakomity profil bezpieczeństwa.
Czy partner musi się badać?
Tak. Powinien zostać przebadany i zaszczepiony, jeśli wcześniej nie był.
Jak często kontrole w przewlekłym WZW B?
Co 6 miesięcy: ALT, HBV-DNA, USG, AFP. Modyfikacja przy zmianach klinicznych.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Hepatologiczne – pth.org.pl
- EASL – European Association for the Study of the Liver – easl.eu
- WHO Hepatitis B – who.int
- Medycyna Praktyczna – mp.pl
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Diagnostyka i leczenie WZW B wymagają opieki specjalisty chorób zakaźnych lub hepatologa.