Niedociśnienie tętnicze (hipotonia) to stan obniżonego ciśnienia krwi – poniżej 90/60 mmHg. W przeciwieństwie do nadciśnienia rzadko zagraża zdrowiu, ale potrafi być uciążliwe. Rozpoznaje się je dopiero, gdy daje objawy. Najczęściej dotyczy szczupłych młodych kobiet i osób starszych.
Czym jest niedociśnienie
Hipotonia to obniżone ciśnienie tętnicze. Wyróżnia się postacie: pierwotną (idiopatyczną), wtórną (spowodowaną chorobą), ortostatyczną (po zmianie pozycji z leżącej na stojącą), poposiłkową oraz neurogenną.
Przyczyny
- Konstytucjonalna – cecha genetyczna, najczęstsza u młodych szczupłych kobiet.
- Odwodnienie, krwotok, biegunka.
- Choroby endokrynologiczne (niedoczynność tarczycy, kory nadnerczy).
- Choroby serca (niewydolność, arytmie, wady zastawkowe).
- Leki (przeciwnadciśnieniowe, diuretyki, antydepresyjne, opioidy).
- Ciąża (zwłaszcza I trymestr).
- Choroby neurologiczne (Parkinson, neuropatia autonomiczna).
- Sepsa, wstrząs anafilaktyczny – stany zagrażające życiu.
Objawy
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu,
- uczucie „miękkich nóg”,
- omdlenia (presyncope, syncope),
- zmęczenie, senność,
- bóle głowy, problemy z koncentracją,
- mroczki przed oczami,
- kołatanie serca jako reakcja kompensacyjna,
- nudności, bladość.
Diagnostyka
- Powtarzane pomiary ciśnienia w pozycji leżącej, siedzącej, stojącej.
- Test ortostatyczny – pomiar tuż po wstaniu i po 1, 3, 5 minutach.
- Holter ciśnieniowy.
- EKG, echo serca, holter EKG.
- TSH, kortyzol, morfologia, elektrolity.
- Test pochyleniowy (tilt-table) w omdleniach.
Leczenie
Niefarmakologiczne
- Zwiększone spożycie soli (po konsultacji).
- Picie 2-3 litrów płynów dziennie.
- Częstsze, mniejsze posiłki.
- Powolne wstawanie z łóżka.
- Pończochy uciskowe.
- Spanie z lekko uniesionym wezgłowiem.
- Unikanie długiego stania, gorących kąpieli, alkoholu.
- Aktywność fizyczna (poprawa tonusu naczyniowego).
Farmakologiczne
- Modyfikacja leków obniżających ciśnienie.
- Fludrokortyzon – zwiększa wolemię.
- Midodryna – obkurcza naczynia.
- Leczenie przyczynowe (np. niedoczynności tarczycy).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy niedociśnienie jest groźne?
Najczęściej nie. Głównym ryzykiem są upadki i urazy podczas omdleń, zwłaszcza u osób starszych.
Czy mogę pić więcej kawy?
Kawa krótkoterminowo podnosi ciśnienie. Może być pomocna, ale nie zastępuje leczenia przyczynowego.
Dlaczego ciśnienie spada po jedzeniu?
To niedociśnienie poposiłkowe. Krew kieruje się do układu pokarmowego. Pomóc mogą mniejsze posiłki i unikanie alkoholu w trakcie jedzenia.
Czy hipotonia w ciąży jest niebezpieczna?
Łagodna – zazwyczaj nie. Wymaga jednak monitorowania, by uniknąć omdleń i urazów. Znaczne spadki ciśnienia mogą wpłynąć na przepływ łożyskowy.
Czy hipotonia chroni przed chorobami serca?
Niskie ciśnienie zmniejsza ryzyko niektórych chorób sercowo-naczyniowych, ale objawowa hipotonia obniża jakość życia i wymaga leczenia.
Co zrobić, gdy ktoś mdleje?
Połóż na wznak, unieś nogi, rozluźnij ubranie. Po odzyskaniu przytomności nie pozwól wstawać natychmiast. Brak powrotu świadomości w 1-2 minuty wymaga wezwania pomocy.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Kardiologiczne – ptkardio.pl
- European Society of Cardiology, Syncope Guidelines – escardio.org
- American Autonomic Society – americanautonomic.com
- Medycyna Praktyczna – mp.pl
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Powtarzające się omdlenia wymagają konsultacji z kardiologiem lub neurologiem.