Hemoroidy, czyli żylaki odbytu, to jedna z najczęstszych dolegliwości proktologicznych. Dotyczą około 50% osób po 50. roku życia, ale mogą wystąpić w każdym wieku. Choć wstydliwe i uciążliwe, są problemem, o którym warto rozmawiać z lekarzem – wczesne leczenie jest skuteczne i mało inwazyjne.
Czym są hemoroidy
Hemoroidy to powiększone, zmienione patologicznie sploty żylne odbytu. Każdy człowiek ma fizjologiczne sploty żylne, które pełnią rolę w utrzymaniu trzymania stolca i gazów. Stają się chorobą, gdy ulegają powiększeniu, zapaleniu lub wypadnięciu.
Rodzaje hemoroidów
- Wewnętrzne – powyżej linii grzebieniastej, niebolesne, mogą krwawić.
- Zewnętrzne – poniżej linii grzebieniastej, pokryte skórą, bolesne przy zakrzepicy.
- Mieszane.
Skala Goligher (4 stopnie zaawansowania)
- I – krwawienie bez wypadania.
- II – wypadanie podczas wypróżnienia, samoistny powrót.
- III – wypadanie wymagające ręcznego odprowadzenia.
- IV – trwałe wypadnięcie, niemożliwe do odprowadzenia.
Czynniki ryzyka
- Przewlekłe zaparcia, parcie podczas wypróżnień.
- Dieta uboga w błonnik.
- Siedzący tryb życia.
- Ciąża i poród.
- Otyłość.
- Predyspozycja rodzinna.
- Nadużywanie środków przeczyszczających.
Objawy
- jasnoczerwone krwawienie z odbytu (na papierze, w stolcu, w sedesie),
- świąd, pieczenie, dyskomfort,
- uczucie wypadania w okolicy odbytu,
- ból (głównie przy zakrzepie hemoroidu zewnętrznego),
- śluzowy wyciek, brudzenie bielizny.
Diagnostyka
Badanie proktologiczne (palpacyjne, anoskopia) pozwala rozpoznać hemoroidy i ocenić ich stopień. Każde krwawienie z odbytu wymaga jednak diagnostyki różnicowej w celu wykluczenia raka jelita grubego, polipów, nieswoistych zapaleń jelit. U osób po 40. roku życia z krwawieniem zaleca się kolonoskopię.
Leczenie
Zachowawcze
- Dieta bogata w błonnik (warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty).
- Picie co najmniej 2 litrów wody dziennie.
- Unikanie zbyt długiego siedzenia na toalecie.
- Maści, czopki z lekami obkurczającymi naczynia, znieczulającymi, przeciwzapalnymi.
- Doustne flebotoniki (diosmina, hesperydyna).
- Nasiadówki ciepłe.
Małoinwazyjne (ambulatoryjne)
- Gumkowanie metodą Barrona.
- Skleroterapia.
- Fotokoagulacja.
- Krioterapia.
Operacyjne
- Hemoroidektomia metodą Milligana-Morgana lub Fergusona.
- Operacja Longo (staplerowa).
- Dearterializacja hemoroidalna pod kontrolą Dopplera (DGHAL).
Profilaktyka
- Dieta bogatobłonnikowa.
- Regularne wypróżnienia bez parcia.
- Aktywność fizyczna.
- Unikanie podnoszenia bardzo ciężkich przedmiotów.
- Higiena okolicy odbytu (delikatne mycie, nie wycieranie szorstkim papierem).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy hemoroidy mogą zniknąć same?
Małe, łagodne zmiany mogą cofnąć się po modyfikacji diety i stylu życia. W zaawansowanych przypadkach konieczne jest leczenie zabiegowe.
Czy hemoroidy mogą zezłośliwieć?
Same hemoroidy nie przekształcają się w raka, ale ich objawy (krwawienie) mogą maskować nowotwór – dlatego konieczna jest diagnostyka.
Czy gumkowanie boli?
Zabieg może powodować przejściowe uczucie ucisku i dyskomfortu, rzadko silny ból.
Czy mogę uprawiać sport z hemoroidami?
Tak, ale unikaj forsownego podnoszenia ciężarów. Pływanie, jogging, jazda na rowerze są bezpieczne.
Czy ciąża zawsze powoduje hemoroidy?
Nie zawsze, ale często. Po porodzie dolegliwości zwykle ustępują, jeśli zadbać o regularne wypróżnienia i dietę.
Czy maski domowe (np. okłady) są skuteczne?
Mogą łagodzić objawy, ale nie zastąpią leczenia. W razie utrzymujących się dolegliwości skonsultuj się z lekarzem.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Chirurgów – tchp.pl
- European Society of Coloproctology – escp.eu.com
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/gastrologia
- American Society of Colon and Rectal Surgeons – fascrs.org
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Krwawienie z odbytu zawsze wymaga konsultacji z lekarzem.