Sarkoidoza to wieloukładowa choroba ziarniniakowa o nieznanej dokładnej przyczynie. Najczęściej dotyka płuc i węzłów chłonnych śródpiersia, ale może obejmować praktycznie każdy narząd: skórę, oczy, serce, układ nerwowy, wątrobę. Większość przypadków ustępuje samoistnie, ale część wymaga długotrwałego leczenia immunosupresyjnego.
Czym jest sarkoidoza
To choroba zapalna z powstawaniem ziarniniaków nieserowaciejących w zajętych narządach. Najczęściej rozpoznawana jest u młodych dorosłych (20-40 lat) i ponownie po 60. roku życia. W Polsce zapadalność wynosi około 10-20 na 100 tys. rocznie.
Postacie i lokalizacja
- Płucna (najczęstsza) – powiększenie węzłów wnęk, nacieki śródmiąższowe.
- Skórna – rumień guzowaty, zmiany guzkowe, lupus pernio.
- Oczna – zapalenie błony naczyniowej.
- Sercowa – kardiomiopatia, arytmie, nagła śmierć.
- Neurologiczna – neurosarkoidoza, niedowłady, drgawki.
- Zespół Löfgrena – ostry, łagodny zespół z rumieniem guzowatym, zapaleniem stawów i powiększeniem węzłów wnęk.
Objawy
- kaszel, duszność wysiłkowa,
- zmęczenie, osłabienie,
- stany podgorączkowe, nocne poty,
- utrata masy ciała,
- bóle stawów,
- zmiany skórne (rumień guzowaty),
- zaburzenia widzenia w sarkoidozie ocznej,
- kołatania serca, omdlenia w sarkoidozie sercowej.
Diagnostyka
- RTG i TK klatki piersiowej (skala Scaddinga 0-IV).
- Spirometria, DLCO.
- Biopsja z węzła chłonnego, oskrzela (EBUS), skóry – ziarniniaki nieserowaciejące.
- Badania krwi: wapń, witamina D, ACE, kalcytriol.
- EKG, MR serca.
- PET-CT w ocenie aktywności choroby.
- Badanie okulistyczne.
Leczenie
- Obserwacja w łagodnych, bezobjawowych przypadkach (do 60% remituje samoistnie).
- Glikokortykosteroidy (prednizon) – leki pierwszego rzutu w postaciach narządowych.
- Metotreksat, azatiopryna – druga linia.
- Leki biologiczne (anty-TNF, np. infliksymab) w opornych postaciach.
- Leczenie powikłań (stymulator/ICD w sarkoidozie sercowej).
- Konsultacje wielospecjalistyczne (pulmonolog, kardiolog, neurolog, okulista).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy sarkoidoza jest dziedziczna?
Większość przypadków to choroba sporadyczna. Rzadko obserwuje się rodzinne występowanie.
Czy sarkoidoza jest zaraźliwa?
Nie. Mimo że rozważano rolę różnych czynników infekcyjnych w jej powstaniu, sama choroba nie jest zakaźna.
Czy każda sarkoidoza wymaga leczenia?
Nie. Wiele przypadków ustępuje samoistnie. Leczenie wdraża się przy zajęciu narządów lub objawach upośledzających życie.
Czy sarkoidoza może zniknąć?
Tak. U około 50-70% pacjentów dochodzi do remisji w ciągu 2-5 lat.
Czy z sarkoidozą można uprawiać sport?
W postaciach łagodnych – tak. W zajęciu serca lub płuc trzeba dostosować wysiłek do wydolności.
Czy mogę zajść w ciążę z sarkoidozą?
Tak. Większość pacjentek przechodzi ciążę bez powikłań. Wymaga jednak kontroli wielospecjalistycznej.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc – ptchp.org
- European Respiratory Society, Sarcoidosis – ersnet.org
- WASOG – World Association for Sarcoidosis – wasog.org
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/pulmonologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Sarkoidoza wymaga opieki wielospecjalistycznej.