Choroba wieńcowa jest najczęstszym objawem miażdżycy tętnic. Polega na zwężeniu lub zamknięciu tętnic wieńcowych, które zaopatrują serce w krew i tlen. To główna przyczyna zawałów i nagłej śmierci sercowej. Współczesna kardiologia oferuje skuteczną diagnostykę i leczenie – od leków po angioplastykę i bypassy.
Czym jest choroba wieńcowa
Choroba wieńcowa (ChNS – choroba niedokrwienna serca) to grupa schorzeń wynikających z niedostatecznego dostarczania tlenu do mięśnia sercowego. Najczęstszą przyczyną jest miażdżyca tętnic wieńcowych. Wyróżnia się postacie stabilne (przewlekłe zespoły wieńcowe) i niestabilne (ostre zespoły wieńcowe, w tym zawał serca).
Czynniki ryzyka
- Niemodyfikowalne: wiek, płeć męska, predyspozycja genetyczna.
- Modyfikowalne: nadciśnienie, podwyższony cholesterol LDL, cukrzyca, palenie tytoniu, otyłość, brak aktywności fizycznej, niewłaściwa dieta, stres przewlekły, alkohol.
Objawy
- Dusznica bolesna (angina pectoris) – ucisk, ściskanie za mostkiem, narastające przy wysiłku, ustępujące w spoczynku lub po nitroglicerynie.
- Promieniowanie bólu do żuchwy, lewego ramienia, pleców.
- Duszność wysiłkowa.
- Nietypowe objawy u kobiet, diabetyków i starszych: tylko duszność, zmęczenie, dolegliwości z górnej części brzucha.
- Objawy spoczynkowe lub spoczynkowe i nocne sugerują niestabilną dusznicę i wymagają pilnej konsultacji.
Diagnostyka
- EKG spoczynkowe i wysiłkowe.
- Echokardiografia, w tym wysiłkowa.
- Tomografia komputerowa tętnic wieńcowych z oceną wapnia (calcium score).
- Scyntygrafia perfuzyjna serca.
- Koronarografia – inwazyjny złoty standard.
- FFR/iFR – ocena czynnościowa zwężeń podczas koronarografii.
- Lipidogram, glukoza, HbA1c, kreatynina, troponiny w razie ostrego incydentu.
Leczenie
Modyfikacja stylu życia
- Bezwzględne niepalenie.
- Dieta śródziemnomorska, ograniczenie soli.
- Aktywność fizyczna, redukcja masy ciała.
- Kontrola ciśnienia, cukru, lipidów.
Farmakoterapia
- Statyny – obowiązkowe.
- Leki przeciwpłytkowe (kwas acetylosalicylowy, klopidogrel).
- Beta-blokery, inhibitory konwertazy lub sartany.
- Nitraty doraźnie i przewlekle.
- Iwabradyna, ranolazyna w wybranych sytuacjach.
Leczenie inwazyjne
- Angioplastyka wieńcowa z wszczepieniem stentu (PCI).
- Pomostowanie aortalno-wieńcowe (CABG, by-passy) – w chorobie wielonaczyniowej, pnia lewej tętnicy, cukrzycy z złożoną anatomią.
Powikłania
- Zawał serca.
- Niewydolność serca.
- Zaburzenia rytmu, zwłaszcza migotanie komór i przedsionków.
- Nagła śmierć sercowa.
Profilaktyka
- Pomiar ciśnienia, lipidogramu i glukozy raz w roku po 30. roku życia.
- Regularna aktywność fizyczna (150 minut tygodniowo).
- Zdrowa dieta, niepalenie, ograniczenie alkoholu.
- Świadomość objawów alarmowych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy chorobę wieńcową można wyleczyć?
Choroba ma charakter przewlekły. Można jednak skutecznie kontrolować jej przebieg, zmniejszyć ryzyko zawału i zatrzymać progresję miażdżycy.
Czy stenty są bezpieczne?
Tak. Współczesne stenty uwalniające leki mają bardzo niskie ryzyko restenozy. Wymagają jednak długotrwałego leczenia przeciwpłytkowego.
Czy mogę uprawiać sport po zawale lub PCI?
Tak, po rehabilitacji kardiologicznej. Aktywność fizyczna jest istotną częścią leczenia.
Co to jest test wysiłkowy?
To EKG wykonywane podczas wysiłku na bieżni lub rowerze. Pozwala wykryć niedokrwienie mięśnia sercowego.
Czy nitrogliceryna pomaga w każdym bólu serca?
Pomaga w typowej dusznicy. Brak ulgi po nitroglicerynie i utrzymanie się bólu sugeruje zawał i wymaga wezwania pogotowia.
Czy choroba wieńcowa dotyczy też kobiet?
Tak. U kobiet często rozpoznawana jest później, z nietypowymi objawami. Po menopauzie ryzyko gwałtownie wzrasta.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Kardiologiczne – ptkardio.pl
- European Society of Cardiology – escardio.org
- Narodowy Instytut Kardiologii – ikard.pl
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/kardiologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie objawów alarmowych dzwoń 112 lub 999.