Zapalenie płuc to ostre zapalenie miąższu płucnego, najczęściej infekcyjne. Stanowi jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji w Polsce, szczególnie u dzieci, osób starszych i przewlekle chorych. Wczesne rozpoznanie i właściwa antybiotykoterapia ratują życie.
Czym jest zapalenie płuc
To proces zapalny obejmujący pęcherzyki płucne, ich światło i ścianę, prowadzący do zaburzeń wymiany gazowej. Klasyfikuje się je m.in. wg miejsca nabycia: pozaszpitalne (CAP), szpitalne (HAP), respiratorowe (VAP) oraz u osób z immunosupresją.
Przyczyny
- Bakterie: pneumokoki (najczęściej), Haemophilus influenzae, Mycoplasma, Chlamydophila, Legionella, gronkowiec.
- Wirusy: grypa, RSV, SARS-CoV-2, paragrypa, adenowirusy.
- Grzyby: Pneumocystis jirovecii, aspergiloza (głównie u osób z immunosupresją).
- Aspiracja treści żołądkowej.
Czynniki ryzyka
- Wiek <5 lat i >65 lat.
- Palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu.
- Choroby przewlekłe: POChP, astma, niewydolność serca, cukrzyca.
- Immunosupresja, HIV, leczenie onkologiczne.
- Hospitalizacja, intubacja.
- Niedożywienie, hipotermia.
Objawy
- nagła gorączka, dreszcze,
- kaszel z odkrztuszaniem ropnej plwociny,
- ból w klatce piersiowej nasilający się przy kaszlu i głębokim wdechu,
- duszność, przyspieszony oddech,
- osłabienie, bóle mięśni i głowy,
- u osób starszych – splątanie, brak gorączki, upadki.
Diagnostyka
- Badanie kliniczne (osłuchiwanie – rzężenia, trzeszczenia).
- RTG klatki piersiowej – zmiany naciekowe.
- Morfologia, CRP, prokalcytonina.
- Badanie plwociny (posiew, antygeny).
- Pulsoksymetria, gazometria.
- Posiewy krwi w cięższych przypadkach.
- TK klatki piersiowej w wątpliwych przypadkach.
Leczenie
- Antybiotykoterapia empiryczna, modyfikowana według wyników mikrobiologii: amoksycylina, amoksycylina z klawulanianem, makrolidy, fluorochinolony, cefalosporyny – dobór indywidualny.
- Leki przeciwwirusowe (oseltamiwir w grypie, paksloid w COVID-19).
- Leczenie objawowe: nawodnienie, leki przeciwgorączkowe, mukolityki.
- Tlenoterapia, w ciężkich przypadkach mechaniczna wentylacja.
- Skala CURB-65/CRB-65 ocenia wskazania do hospitalizacji.
Powikłania
- Płyn w jamie opłucnej, ropniak.
- Ropień płuca.
- Sepsa, niewydolność oddechowa.
- ARDS – zespół ostrej niewydolności oddechowej.
- Zaostrzenie chorób przewlekłych.
Profilaktyka
- Szczepienia: pneumokokowe, przeciw grypie, RSV, COVID-19, krztuścowi.
- Higiena rąk i unikanie kontaktu z chorymi w sezonie infekcyjnym.
- Niepalenie i ograniczenie alkoholu.
- Leczenie chorób przewlekłych.
- Zdrowy tryb życia, aktywność, dieta.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy każde zapalenie płuc wymaga hospitalizacji?
Nie. Łagodne CAP można leczyć ambulatoryjnie. Hospitalizacja konieczna w ciężkich postaciach, chorobach współistniejących, podeszłym wieku i ryzyku powikłań.
Jak długo trwa leczenie?
Antybiotykoterapia zwykle 5-7 dni, w ciężkich postaciach dłużej. Powrót do pełnej formy może trwać kilka tygodni.
Czy zapalenie płuc nawraca?
Może, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka. Nawracające zapalenia w tym samym miejscu wymagają poszerzonej diagnostyki (np. wykluczenia nowotworu).
Czy szczepionka przeciw pneumokokom chroni w 100%?
Nie chroni w 100%, ale znacznie zmniejsza ryzyko zachorowania, hospitalizacji i zgonu, zwłaszcza u dzieci i osób starszych.
Czy zapalenie wirusowe leczy się antybiotykiem?
Nie. Antybiotyk jest skuteczny tylko w zakażeniach bakteryjnych. W wirusowym zapaleniu czasem dochodzi jednak do nadkażenia bakteryjnego wymagającego antybiotyku.
Kiedy wracać do aktywności po zapaleniu płuc?
Stopniowo, najlepiej po ustąpieniu objawów i normalizacji parametrów. Pełna kondycja wraca w ciągu kilku tygodni.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc – ptchp.org
- European Respiratory Society – ersnet.org
- WHO, Pneumonia – who.int
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/pulmonologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie podejrzenia zapalenia płuc skontaktuj się z lekarzem.