Opryszczka narządów płciowych to przewlekła infekcja wirusowa wywoływana przez wirusy HSV-1 i HSV-2. Przenosi się drogą płciową i bezpośrednim kontaktem ze zmianami skórnymi. Choroba ma charakter nawrotowy – wirus po przechorowaniu pozostaje w organizmie do końca życia. Skuteczne leczenie objawowe istnieje, ale wyleczenie nie jest możliwe.
Czym jest opryszczka narządów płciowych
To zakażenie wirusem HSV (Herpes Simplex Virus) zlokalizowane w okolicy narządów płciowych. Klasycznie HSV-2 wywoływał opryszczkę genitalną, a HSV-1 – opryszczkę wargową. Dziś granica się zaciera – oba typy mogą występować w obu lokalizacjach.
Drogi zakażenia
- Kontakty seksualne (waginalne, oralne, analne).
- Bezpośredni kontakt ze zmianami skórnymi.
- Z matki na dziecko podczas porodu (groźna opryszczka noworodków).
- Możliwe zarażenie od osoby bezobjawowej (asymptomatyczne wydzielanie wirusa).
Objawy
Pierwszy epizod
- Skupiska bolesnych pęcherzyków na zaczerwienionym podłożu.
- Owrzodzenia po pęknięciu pęcherzyków.
- Pieczenie, świąd, ból przy oddawaniu moczu.
- Powiększenie i bolesność węzłów chłonnych pachwinowych.
- Czasem gorączka, ból głowy, mięśni.
Nawroty
- Łagodniejsze, trwają krócej (5-10 dni).
- Często poprzedzone uczuciem mrowienia, swędzenia.
- Wyzwalacze: stres, infekcja, miesiączka, słońce, immunosupresja.
Diagnostyka
- Najczęściej kliniczna – na podstawie typowego obrazu zmian.
- PCR ze zmiany skórnej – złoty standard.
- Hodowla wirusa.
- Przeciwciała IgG anty-HSV-1 i anty-HSV-2 (badają historyczne zakażenie).
Leczenie
- Acyklowir, walacyklowir, famcyklowir – leki przeciwwirusowe.
- Pierwszy epizod: leczenie 7-10 dni.
- Nawroty: terapia epizodyczna 1-5 dni.
- Leczenie supresyjne – codzienne podawanie leku zmniejsza częstość nawrotów u osób z 6+ epizodami rocznie.
- Leczenie objawowe: zimne okłady, leki przeciwbólowe.
- Wstrzemięźliwość seksualna podczas zaostrzenia.
Powikłania
- Opryszczka noworodków (groźna – encefalopatia, sepsa).
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (rzadko).
- Wtórne nadkażenia bakteryjne.
- Niepokój, depresja związane z chorobą.
- Zwiększone ryzyko zakażenia HIV.
Opryszczka w ciąży
Pierwszy epizod w ciąży, zwłaszcza w III trymestrze, jest najgroźniejszy dla noworodka. Wskazany cesarka przy aktywnych zmianach. Profilaktyka acyklowirem od 36. tygodnia u kobiet z nawracającą opryszczką.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy opryszczka mija na zawsze?
Nie. Wirus pozostaje w organizmie do końca życia w stanie utajonym i może okresowo aktywować się.
Czy mogę zarazić partnera nie mając objawów?
Tak. Asymptomatyczne wydzielanie wirusa się zdarza. Stąd znaczenie leczenia supresyjnego u par.
Czy opryszczka oznacza koniec życia seksualnego?
Nie. Wymaga jedynie ostrożności i komunikacji. Prezerwatywy zmniejszają ryzyko transmisji.
Czy mogę mieć dzieci z opryszczką?
Tak. Wymaga to opieki ginekologa, profilaktyki acyklowirem i ewentualnie cesarki przy aktywnych zmianach.
Czy opryszczka wargowa to to samo?
Pokrewna – wywoływana przez HSV-1 (rzadziej HSV-2). Ten sam wirus może wywołać opryszczkę genitalną przez seks oralny.
Czy istnieje szczepionka?
Obecnie nie. Trwają badania kliniczne.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Dermatologiczne – ptderm.pl
- WHO HSV – who.int
- CDC – cdc.gov
- Medycyna Praktyczna – mp.pl
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie podejrzenia opryszczki narządów płciowych skonsultuj się z dermatologiem-wenerologiem lub ginekologiem.