Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekła, autoimmunologiczna choroba zapalna jelit (IBD), która może obejmować dowolny odcinek przewodu pokarmowego – od jamy ustnej po odbyt. Najczęściej dotyczy końcowego odcinka jelita cienkiego i jelita grubego. Występuje pełnoodcinkowo i odcinkowo (zmiany „skip lesions”). Choroba jest niewyleczalna, ale dzięki nowoczesnemu leczeniu pacjenci mogą prowadzić aktywne życie.
Czym jest choroba Crohna
To zapalna choroba jelit z udziałem nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej u osób z predyspozycją genetyczną, w której rolę odgrywają również środowisko i mikrobiota. Najczęściej rozpoznawana jest między 15. a 35. rokiem życia. Charakterystyczne są: pełnoodcinkowy charakter zapalenia (obejmuje wszystkie warstwy ściany jelita), tendencja do tworzenia przetok i zwężeń.
Objawy
- przewlekłe biegunki, czasem z domieszką krwi,
- bóle brzucha, najczęściej w prawym dole biodrowym,
- utrata masy ciała,
- uczucie zmęczenia, gorączka,
- zmiany okołoodbytnicze (przetoki, ropnie, szczeliny),
- objawy pozajelitowe: stawowe (zapalenie stawów, ZZSK), skórne (rumień guzowaty, piodermia zgorzelinowa), oczne (zapalenie błony naczyniowej), wątrobowe (PSC),
- opóźnienie wzrostu i dojrzewania u dzieci.
Diagnostyka
- Morfologia, CRP, OB, ferrytyna, albumina.
- Kalprotektyna w stolcu – czuły marker zapalenia jelit.
- Kolonoskopia z oceną końcowego odcinka jelita krętego i biopsje.
- Gastroskopia w wybranych przypadkach.
- Enterografia MR lub TK – ocena zmian w jelicie cienkim.
- Kapsułka endoskopowa.
- Badania w kierunku zakażeń (wykluczenie biegunek infekcyjnych).
Leczenie
- Glikokortykosteroidy w zaostrzeniach (budezonid, prednizon).
- Klasyczne immunomodulatory: azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat.
- Leki biologiczne: anty-TNF (infliksymab, adalimumab), anty-integryna (vedolizumab), anty-IL-12/23 (ustekinumab), anty-IL-23 (risankizumab).
- Inhibitory JAK (upadacytynib).
- Antybiotyki w przetokach okołoodbytniczych (metronidazol, cyprofloksacyna).
- Leczenie operacyjne (resekcje jelita) w zwężeniach, perforacjach, opornych przetokach.
- Wsparcie żywieniowe – dieta polimeryczna, suplementacja niedoborów.
Powikłania
- Zwężenia jelita z niedrożnością.
- Przetoki (jelitowo-jelitowe, jelitowo-skórne, jelitowo-pęcherzowe).
- Ropnie wewnątrzbrzuszne i okołoodbytnicze.
- Niedobory witamin (B12, D), żelaza, anemia.
- Osteoporoza.
- Zwiększone ryzyko raka jelita grubego.
Styl życia
- Bezwzględne rzucenie palenia – pogarsza przebieg choroby.
- Zbilansowana dieta dostosowana indywidualnie.
- Aktywność fizyczna w okresach remisji.
- Suplementacja niedoborów (D, B12, żelazo).
- Szczepienia (z wyjątkiem żywych w trakcie immunosupresji).
- Wsparcie psychologiczne i grupy pacjenckie (TPC J-elita).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy chorobę Crohna można wyleczyć?
Nie. To choroba przewlekła, ale nowoczesne leczenie pozwala na uzyskanie głębokiej, wieloletniej remisji.
Czy choroba Crohna jest dziedziczna?
Dziedziczy się skłonność. Krewni pierwszego stopnia mają wyższe ryzyko zachorowania.
Czy mogę zajść w ciążę z chorobą Crohna?
Tak, ale ciążę najlepiej planować w okresie remisji. Większość leków stosowanych w IBD jest bezpieczna w ciąży.
Czy dieta może wyleczyć Crohna?
Nie wyleczy, ale dieta polimeryczna lub spersonalizowana ma znaczenie wspomagające. U dzieci dieta polimeryczna może indukować remisję.
Czy palenie naprawdę pogarsza przebieg?
Tak. To jeden z najlepiej udokumentowanych modyfikowalnych czynników ryzyka zaostrzeń i konieczności operacji.
Czy ze stomią można żyć normalnie?
Tak. Wielu pacjentów po wyłonieniu stomii prowadzi pełne, aktywne życie, w tym zawodowe i sportowe.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Gastroenterologii – ptg-e.org.pl
- European Crohn’s and Colitis Organisation (ECCO) – ecco-ibd.eu
- TPC J-elita – j-elita.org.pl
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/gastrologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Diagnostyka i leczenie choroby Crohna wymagają opieki gastrologa.