Alergia kontaktowa (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) to opóźniona reakcja immunologiczna IV typu na substancje, z którymi skóra ma kontakt. To jedna z najczęstszych dermatoz zawodowych. Diagnostyka opiera się na testach płatkowych – identyfikacja alergenu jest kluczem do leczenia.
Czym jest alergia kontaktowa
To wyprysk skóry rozwijający się 24-72 godziny po kontakcie z alergenem (reakcja IV typu, komórkowa). Różni się od kontaktowego zapalenia z podrażnienia, gdzie reakcja jest niealergiczna.
Najczęstsze alergeny kontaktowe
- Nikiel – biżuteria, sprzączki, monety, narzędzia.
- Chrom – cement, garbniki, skóra.
- Kobalt.
- Konserwanty kosmetyków (parabeny, formaldehyd, MI, MCI).
- Substancje zapachowe (perfumy, kosmetyki).
- Lateks gumowy.
- Leki miejscowe (neomycyna, lanolina).
- Barwniki do włosów (PPD).
- Roślinne (sumak, pierwiosnek).
Objawy
- Świąd, pieczenie skóry.
- Zaczerwienienie, obrzęk.
- Pęcherzyki, sączące zmiany.
- Łuszczenie, lichenizacja w fazie przewlekłej.
- Ostre granice zmian odpowiadające miejscu kontaktu z alergenem.
- Nasilenie 1-3 dni po ekspozycji.
Diagnostyka
- Wywiad – dokładne ustalenie ekspozycji.
- Testy płatkowe (Patch tests) – złoty standard.
- Standardowy zestaw alergenów europejskich + dedykowane (kosmetyczne, budowlane, dentystyczne).
- Odczyt po 48 i 72 godzinach.
Leczenie
- Eliminacja alergenu – kluczowa.
- W ostrym wyprysku: zimne okłady, przymoczki.
- Glikokortykosteroidy miejscowe (siła dobrana do lokalizacji).
- Inhibitory kalcyneuryny w lokalizacjach wrażliwych.
- Leki przeciwhistaminowe na świąd.
- W ciężkich przypadkach – sterydy doustne, leki immunosupresyjne, fototerapia.
- Edukacja zawodowa, środki ochrony osobistej.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy alergia kontaktowa się rozwija?
Tak. Konieczna jest wcześniejsza ekspozycja (faza uczulenia trwająca tygodnie do lat), zanim wystąpi reakcja.
Czy mogę nosić biżuterię z niklem?
Osoby uczulone powinny unikać. Wybieraj biżuterię ze srebra, złota wysokiej próby, tytanu, stali chirurgicznej.
Czy alergia kontaktowa to alergia „klasyczna”?
To inny typ reakcji immunologicznej (IV, komórkowa) niż klasyczne alergie IgE-zależne (I typ).
Czy testy płatkowe bolą?
Nie. Plastry z alergenami przykleja się na 48 godzin. Może wystąpić świąd w miejscach reakcji.
Czy alergia może minąć?
Po wyeliminowaniu alergenu objawy mijają. Sama wrażliwość immunologiczna pozostaje na całe życie.
Czy alergia kontaktowa może być chorobą zawodową?
Tak. Jest częstą przyczyną dermatoz zawodowych – fryzjerzy, dentyści, budowlańcy, mechanicy.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Dermatologiczne – ptderm.pl
- European Society of Contact Dermatitis – escd.org
- EAACI – eaaci.org
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/dermatologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Diagnostyka i leczenie wymagają konsultacji z dermatologiem lub alergologiem.