Alergia pokarmowa to nieprawidłowa reakcja immunologiczna na białko spożywanego pokarmu. Dotyka 6-8% dzieci i 2-4% dorosłych. Może mieć łagodny przebieg lub prowadzić do zagrażającej życiu anafilaksji. Wymaga prawidłowej diagnostyki – eliminacja produktu bez wskazań może prowadzić do niedoborów.
Najczęstsze alergeny
- Mleko krowie (głównie u dzieci).
- Jaja kurze.
- Orzechy ziemne i drzewne.
- Ryby i skorupiaki.
- Pszenica.
- Soja.
- Seler.
- Łubin, gorczyca, sezam.
Objawy
Skórne
- Pokrzywka, świąd.
- Obrzęk warg, języka, gardła (Quincke).
- Zaostrzenie atopowego zapalenia skóry.
Pokarmowe
- Wymioty, biegunka.
- Bóle brzucha.
- Świąd jamy ustnej (zespół alergii jamy ustnej).
Oddechowe
- Kichanie, katar.
- Kaszel, świszczący oddech.
- Skurcz oskrzeli.
Anafilaksja
- Uogólniona pokrzywka i obrzęk.
- Spadek ciśnienia, omdlenie.
- Skurcz oskrzeli, duszność.
- Stan zagrożenia życia – wymaga natychmiastowej adrenaliny.
Diagnostyka
- Wywiad – kluczowy: jaki pokarm, ile czasu po, jakie objawy.
- Dziennik pokarmowy.
- Testy skórne punktowe (prick).
- Swoiste IgE we krwi.
- Diagnostyka molekularna (komponentowa) – ocena ryzyka ciężkich reakcji.
- Doustna próba prowokacyjna (pod nadzorem lekarza) – złoty standard.
- Dieta eliminacyjno-prowokacyjna.
Leczenie
- Eliminacja alergenu z diety.
- Czytanie etykiet, edukacja.
- Leki przeciwhistaminowe w łagodnych reakcjach.
- Adrenalina w autostrzykawce dla osób z ryzykiem anafilaksji.
- U dzieci z alergią na białka mleka krowiego – mieszanki hydrolizowane lub aminokwasowe.
- Immunoterapia doustna (oralna) na orzechy ziemne, mleko, jaja – dostępna w ośrodkach specjalistycznych.
- Współpraca z dietetykiem.
Alergie a nietolerancje
- Alergia: reakcja immunologiczna IgE, może być ciężka.
- Nietolerancja (np. laktozy): zaburzenie enzymatyczne, dolegliwości pokarmowe, nie zagraża życiu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy alergie u dzieci mijają z wiekiem?
Często – alergia na mleko, jaja, soja, pszenicę zwykle ustępuje do 5-10 r.ż. Alergia na orzechy, ryby, skorupiaki – rzadziej.
Czy testy z internetu (igE/IgG) są wiarygodne?
Testy IgE – tak (ze swoistymi alergenami). Testy IgG – nie, nie diagnozują alergii ani nietolerancji.
Czy w ciąży i karmieniu eliminować alergeny „na zapas”?
Nie. Brak dowodów, że to chroni dziecko. Wczesne wprowadzanie różnorodnych pokarmów raczej zmniejsza ryzyko alergii.
Czy alergia może rozwinąć się w wieku dorosłym?
Tak, choć rzadziej niż u dzieci. Zwłaszcza alergia na ryby, skorupiaki, orzechy.
Co robić w razie anafilaksji?
Natychmiast podać adrenalinę i wezwać 112. Ułożyć w pozycji bezpiecznej, w razie potrzeby RKO.
Czy autostrzykawka jest na receptę?
Tak. Wymaga konsultacji z alergologiem.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Alergologiczne – pta.med.pl
- EAACI Food Allergy Guidelines – eaaci.org
- NIAID Food Allergy Guidelines – niaid.nih.gov
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/alergologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Diagnostyka i leczenie alergii pokarmowej wymagają konsultacji z alergologiem.