Zapalenie oskrzeli to jeden z najczęstszych powodów wizyt u lekarza w sezonie infekcyjnym. Może mieć przebieg ostry (najczęściej wirusowy, samoograniczający się) lub przewlekły (związany głównie z paleniem). Choć rzadko zagraża życiu, jest źródłem znacznego dyskomfortu i nadużywania antybiotyków.
Czym jest zapalenie oskrzeli
To zapalenie błony śluzowej oskrzeli z towarzyszącym kaszlem. Ostre jest najczęściej spowodowane infekcją wirusową, trwa do 3 tygodni. Przewlekłe rozpoznaje się przy kaszlu z odkrztuszaniem trwającym co najmniej 3 miesiące w roku przez 2 kolejne lata – zwykle w przebiegu POChP.
Przyczyny ostrego zapalenia
- Wirusy: rinowirusy, RSV, grypy, paragrypy, koronawirusy, adenowirusy.
- Bakterie (rzadziej): Mycoplasma, Chlamydophila, Bordetella pertussis (krztusiec).
- Czynniki drażniące: dym papierosowy, smog, pyły zawodowe.
Objawy
- Kaszel, początkowo suchy, potem z odkrztuszaniem.
- Plwocina śluzowa lub śluzowo-ropna.
- Dyskomfort lub ból w klatce piersiowej (od kaszlu).
- Stan podgorączkowy lub gorączka (rzadziej).
- Świszczący oddech, świsty.
- Zmęczenie, bóle mięśni.
- Często poprzedzony objawami nieżytu nosa i gardła.
Diagnostyka
- Najczęściej rozpoznanie kliniczne na podstawie wywiadu i osłuchiwania.
- RTG klatki piersiowej w razie podejrzenia zapalenia płuc.
- Badania krwi (CRP, prokalcytonina) w wątpliwych przypadkach.
- Spirometria w przewlekłym zapaleniu i podejrzeniu POChP/astmy.
- Badanie plwociny – rzadko w ostrym zapaleniu.
Leczenie
- Leczenie objawowe – podstawa w wirusowym zapaleniu.
- Nawodnienie, odpoczynek.
- Leki przeciwgorączkowe (paracetamol, ibuprofen).
- Mukolityki, leki wykrztuśne (ambroksol, acetylocysteina).
- Inhalacje z soli fizjologicznej.
- Leki przeciwkaszlowe tylko w suchym, dokuczliwym kaszlu (krótkotrwale).
- Antybiotyk tylko w razie wskazań (krztusiec, mykoplazma, bakteryjne nadkażenie).
- W zapaleniu przewlekłym – leczenie przyczyny (rzucenie palenia, leczenie POChP).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy zapalenie oskrzeli wymaga antybiotyku?
W zdecydowanej większości – nie. Antybiotyk nie skraca czasu trwania objawów wirusowego zapalenia.
Jak długo trwa kaszel po zapaleniu oskrzeli?
Średnio 2-3 tygodnie, czasem dłużej (zespół poinfekcyjnej nadreaktywności oskrzeli).
Czy mogę pójść do pracy z zapaleniem oskrzeli?
Najczęściej zaleca się 3-7 dni odpoczynku, zwłaszcza przy gorączce i znacznym osłabieniu.
Co odróżnia zapalenie oskrzeli od zapalenia płuc?
Zapalenie płuc daje wyższą gorączkę, większą duszność, naciek w RTG i wyraźnie cięższy stan ogólny. Decyduje lekarz na podstawie obrazu klinicznego.
Czy palenie pogarsza chorobę?
Tak, znacząco. Pacjenci palący częściej rozwijają przewlekłe zapalenie i POChP.
Czy domowe sposoby pomagają?
Tak. Inhalacje, ciepłe płyny, miód (powyżej 1. roku życia), syropy ziołowe mogą łagodzić objawy.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc – ptchp.org
- European Respiratory Society – ersnet.org
- NICE Guidelines on bronchitis – nice.org.uk
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/pulmonologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie utrzymującego się kaszlu lub duszności skontaktuj się z lekarzem.