Łojotokowe zapalenie skóry to przewlekła, nawracająca dermatoza zapalna obszarów skóry bogatych w gruczoły łojowe. Dotyka zarówno noworodki (postać niemowlęca, czyli ciemieniucha), jak i dorosłych. U dorosłych pojawia się głównie na owłosionej skórze głowy, twarzy, klatce piersiowej i plecach. Najczęściej wiąże się z drożdżakami z rodzaju Malassezia.
Przyczyny
- Nadmierna aktywność gruczołów łojowych.
- Kolonizacja drożdżakami Malassezia furfur.
- Predyspozycja genetyczna.
- Stres, zmęczenie, niedobór snu.
- Niedobory witaminowe (B2, B6, biotyna, cynk).
- Choroby neurologiczne (Parkinson, udar) i HIV.
- Okres niemowlęcy (wpływ androgenów matczynych).
Objawy
- tłuste, żółtawe łuski na skórze owłosionej głowy (łupież tłusty),
- zaczerwienienie i złuszczanie wokół nosa, brwi, w fałdach nosowo-policzkowych,
- świąd różnego stopnia,
- na klatce piersiowej i plecach – rumieniowo-złuszczające ogniska,
- u niemowląt – ciemieniucha (gruba, żółta skorupa na głowie).
Diagnostyka
Diagnoza najczęściej kliniczna na podstawie typowego obrazu i lokalizacji. W razie wątpliwości – badanie mikologiczne, biopsja skóry. U pacjentów dorosłych z opornym na leczenie ŁZS warto rozważyć badania w kierunku HIV.
Leczenie
- Szampony z ketokonazolem, cyklopiroksem, dziegciem, pirytionianem cynku, selenem.
- Miejscowe leki przeciwgrzybicze (kremy z ketokonazolem).
- Słabe sterydy miejscowe na krótko w nasilonych zaostrzeniach.
- Inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) na twarz w długoterminowym leczeniu.
- U niemowląt – zmiękczanie skorup oliwką i delikatne wyczesywanie.
- W ciężkich postaciach – itrakonazol doustnie.
Pielęgnacja codzienna
- Łagodne myjące preparaty bez detergentów drażniących.
- Niedrażniąca, niekomedogenna kosmetyka twarzy.
- Codzienna pielęgnacja emolientami.
- Unikanie tłustych kremów na twarzy.
- Higiena szczotek i ręczników.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy łojotokowe zapalenie skóry jest zaraźliwe?
Nie. Choć w jego patogenezie biorą udział drożdżaki Malassezia, są one składnikiem normalnej flory skóry i nie przenosi się ŁZS przez kontakt.
Czy ciemieniucha mija sama?
Tak. U niemowląt zmiany zwykle ustępują samoistnie do 6.-12. miesiąca życia.
Czy ŁZS to to samo co łupież?
Łupież zwykły (suchy) i łojotokowy łupież są pokrewne. ŁZS to nasilona, zapalna postać z dolegliwościami.
Czy dieta wpływa na ŁZS?
Nie ma jednoznacznej diety leczącej, ale ograniczenie cukrów prostych, alkoholu i suplementacja niedoborów może pomóc.
Dlaczego choroba nawraca?
To choroba przewlekła. Po przerwaniu leczenia objawy wracają, dlatego stosuje się terapię podtrzymującą (np. szampony 1-2 razy w tygodniu).
Czy ŁZS u dorosłych może być objawem innej choroby?
Bardzo nasilone, oporne na leczenie ŁZS u dorosłych może być sygnałem zaburzeń neurologicznych lub niedoboru odporności.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Dermatologiczne – ptderm.pl
- European Academy of Dermatology and Venereology – eadv.org
- American Academy of Dermatology – aad.org
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/dermatologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie utrzymujących się zmian skórnych skonsultuj się z dermatologiem.