Cukrzyca typu 2 stanowi 90% wszystkich przypadków cukrzycy. W Polsce żyje z nią ponad 3 miliony osób, a wielu nadal nie wie, że jest chora. Wynika z połączenia insulinooporności i postępującego upośledzenia wydzielania insuliny. Bez leczenia prowadzi do poważnych powikłań naczyniowych. U części pacjentów jest odwracalna.
Czym jest cukrzyca typu 2
To zaburzenie metaboliczne, w którym tkanki organizmu są oporne na działanie insuliny, a trzustka stopniowo traci zdolność jej produkcji. Najczęściej rozwija się po 40. roku życia, ale coraz częściej rozpoznawana jest u młodszych z powodu epidemii otyłości.
Czynniki ryzyka
- Otyłość, zwłaszcza brzuszna.
- Brak aktywności fizycznej.
- Nieprawidłowa dieta.
- Predyspozycja genetyczna i rodzinne występowanie.
- Wiek powyżej 45 lat.
- Nadciśnienie, dyslipidemia.
- PCOS u kobiet.
- Cukrzyca ciążowa w wywiadzie.
- Niska masa urodzeniowa.
Objawy
- Często bezobjawowa przez lata – wykrywana w badaniu kontrolnym.
- Wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu.
- Zmęczenie, osłabienie.
- Zaburzenia widzenia.
- Wolne gojenie ran.
- Nawracające infekcje (skóry, dróg moczowych, grzybice).
- Świąd skóry.
- Zaburzenia erekcji, suchość pochwy.
Diagnostyka
- Glikemia na czczo ≥ 126 mg/dl (dwukrotnie).
- HbA1c ≥ 6,5%.
- OGTT – 2h ≥ 200 mg/dl.
- Glikemia przygodna ≥ 200 mg/dl + objawy.
- Stan przedcukrzycowy: glikemia 100-125 mg/dl lub HbA1c 5,7-6,4%.
Leczenie
Modyfikacja stylu życia
- Redukcja masy ciała o 5-10%.
- Dieta śródziemnomorska, niskoprzetworzona.
- Aktywność fizyczna 150 minut tygodniowo.
- Niepalenie, ograniczenie alkoholu.
Farmakoterapia
- Metformina – lek pierwszego wyboru.
- Inhibitory SGLT2 (dapagliflozyna, empagliflozyna) – korzystne sercowo-naczyniowo, nerkowo, redukcja masy.
- Agoniści GLP-1 (semaglutyd, liraglutyd) – redukcja masy, korzyści sercowo-naczyniowe.
- Inhibitory DPP-4, pochodne sulfonylomocznika, akarboza.
- Insulina w zaawansowanej chorobie lub w razie potrzeby.
Chirurgia bariatryczna
Może doprowadzić do remisji cukrzycy u pacjentów z otyłością.
Powikłania
- Sercowo-naczyniowe: zawał, udar.
- Nefropatia cukrzycowa.
- Retinopatia cukrzycowa – groźba ślepoty.
- Neuropatia, stopa cukrzycowa, amputacje.
- Zaburzenia funkcji poznawczych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy cukrzycę typu 2 można cofnąć?
Tak, u części pacjentów – przez znaczną redukcję masy ciała (dieta, aktywność, niekiedy operacja bariatryczna).
Czy cukrzyca typu 2 boli?
Sama cukrzyca nie boli. Ból może wynikać z powikłań – neuropatii, miażdżycy, stopy cukrzycowej.
Czy mogę jeść owoce z cukrzycą?
Tak, w rozsądnych ilościach. Lepsze są owoce o niskim indeksie glikemicznym (jagody, jabłka, gruszki).
Czy metformina powoduje uszkodzenie wątroby?
Nie. Metformina jest bezpieczna dla wątroby. Wymaga jednak ostrożności w ciężkiej niewydolności nerek.
Czy semaglutyd to „lek na odchudzanie”?
Tak i nie. To lek na cukrzycę i otyłość. Powoduje znaczną redukcję masy ciała, ale wymaga wskazań i nadzoru lekarskiego.
Czy stres podnosi cukier?
Tak. Stres aktywuje hormony (kortyzol, adrenalinę) zwiększające glikemię.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Zalecenia kliniczne – ptdiab.pl
- EASD/ADA Konsensus – easd.org
- WHO Diabetes – who.int
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/diabetologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. Cukrzyca typu 2 wymaga opieki diabetologa lub lekarza rodzinnego.