Ból głowy to jeden z najczęstszych objawów – dotyczy w ciągu życia praktycznie każdego. Większość bólów jest pierwotna i niegroźna, ale część może sygnalizować poważną chorobę. Kluczowe jest rozpoznanie typu bólu i zidentyfikowanie objawów alarmowych wymagających pilnej diagnostyki.
Klasyfikacja
Bóle pierwotne (90%)
- Migrena – jednostronna, pulsująca, z aurą lub bez, fotofobia, fonofobia, nudności.
- Ból napięciowy – obustronny, ściskający „jak obręcz”, łagodny do umiarkowanego.
- Klasterowy ból głowy – bardzo silny, wokół oka, z łzawieniem i katarem po stronie bólu.
- Hemikrania ciągła, przewlekła hemikrania napadowa.
Bóle wtórne
- Ból z nadużywania leków przeciwbólowych (MOH).
- Ból w infekcjach (zapalenie zatok, zapalenie opon).
- Ból w nadciśnieniu, urazach, krwawieniach śródczaszkowych, guzach.
- Ból szyjnopochodny.
- Tętniak naczyń mózgowych.
Objawy alarmowe (czerwone flagi)
- „Najgorszy ból głowy w życiu” – nagły początek (gromopodobny).
- Ból z gorączką, sztywnością karku.
- Objawy neurologiczne: niedowład, zaburzenia widzenia, mowy.
- Drgawki, zaburzenia świadomości.
- Ból narastający, nowy charakter po 50 r.ż.
- Ból u pacjenta z nowotworem, HIV, immunosupresją.
- Ból w ciąży lub po porodzie.
Diagnostyka
- Wywiad – charakter, lokalizacja, czas trwania, wyzwalacze.
- Dziennik bólu głowy.
- Badanie neurologiczne.
- Pomiar ciśnienia, badania krwi (CRP, OB).
- TK lub MR mózgu – przy objawach alarmowych.
- Punkcja lędźwiowa w razie podejrzenia ZOM lub krwotoku.
Leczenie
Migrena
- Leczenie napadu: NLPZ, paracetamol, tryptany (sumatryptan, eletryptan), ditany (lasmiditan), gepanty (rimegepant).
- Profilaktyka: beta-blokery, topiramat, amitryptylina, kandesartan, toksyna botulinowa.
- Przeciwciała anty-CGRP (erenumab, fremanezumab, galkanezumab) – rewolucja w profilaktyce.
Ból napięciowy
- NLPZ, paracetamol doraźnie.
- Profilaktyka: amitryptylina.
- Fizjoterapia, techniki relaksacyjne.
Klasterowy
- Tlen 100% w napadzie.
- Sumatryptan podskórnie.
- Profilaktyka: werapamil, sterydy, galkanezumab.
Profilaktyka
- Regularny sen i posiłki.
- Hydratacja.
- Unikanie wyzwalaczy (alkohol, czerwone wino, czekolada, sery, intensywne zapachy, światło stroboskopowe).
- Zarządzanie stresem.
- Aktywność fizyczna.
- Ograniczenie częstotliwości stosowania leków przeciwbólowych (powyżej 10-15 dni/miesiąc – ryzyko MOH).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy migrena to „tylko ból głowy”?
Nie. Migrena to choroba neurologiczna z wieloma objawami, znacząco upośledzająca jakość życia.
Czy częsty ból głowy może być oznaką guza?
Bardzo rzadko. W większości przypadków przyczyna jest łagodna. Niepokojące są objawy alarmowe.
Czy paracetamol jest bezpieczny?
Tak, w zalecanych dawkach. Nadużywanie powoduje ból z nadużywania leków (MOH) i uszkodzenie wątroby.
Czy migrena mija z wiekiem?
U wielu osób tak, zwłaszcza u kobiet po menopauzie.
Czy istnieje skuteczna profilaktyka migreny?
Tak. Klasyczne leki + nowoczesne przeciwciała anty-CGRP istotnie zmniejszają liczbę napadów.
Czy stres wywołuje migrenę?
Tak, jest jednym z najczęstszych wyzwalaczy.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Bólu Głowy – ptbg.pl
- International Headache Society – ihs-headache.org
- European Headache Federation – ehf-org.org
- Medycyna Praktyczna – mp.pl/neurologia
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie nagłego, silnego bólu głowy lub objawów alarmowych dzwoń pod 112.