- Choroba Bowena – co to jest
- Przyczyny choroby Bowena
- Objawy choroby Bowena
- Choroba Bowena – rozpoznanie
- Rokowania w chorobie Bowena
- Choroba Bowena – co to jest?
Schorzenie nazywane chorobą Bowena to tak na prawdę jedna z form przedinwazyjnego nowotworu skóry. Co to oznacza? Tylko tyle (lub aż tyle), że komórki namnażają się tylko w obrębie jednej tkanki i nie rozprzestrzeniają się. Nowotwór tego rodzaju nie przekracza granicy miejsca, w którym się rozwija – jest to nowotwór o charakterze płaskim. Jest to forma raka kolczystokomórkowego śródnaskórkowego – najczęściej na kończynach dolnych. Ciekawą formą tego nowotworu jest erytroplazja Queyrata – dotyczy ona narządów płciowych. Zmiany skórne w chorobie Bowena mogą występować pojedynczo w jednym miejscu lub w większych skupiskach.
Przyczyny choroby Bowena
Wśród najbardziej prawdopodobnych przyczyn choroby Bowena wymienić można czynniki:
- onkogenne (infekcje brodawczakami ludzkimi)
- immunosupresyjne
- karcinogeny chemiczne (arsen)
- promieniowanie słoneczne i jonizujące
- podrażnienia mechaniczne
- przewlekłe choroby skóry
Czym jest przedinwazyjność nowotworu? Zjawisko to polega na tym, że rak zajmuje tkankę podstawową, nie zajmuje tkanek sąsiadujących, nie przenika do nich i nie rozprzestrzenia się poza „swoją” tkankę podstawową.
Warto wspomnieć, że w kwestii wirusa HPV (16, 18) powstawanie choroby Bowena na skutek zakażenia tym wirusem dotyczy narządów płciowych, ale co ciekawe, wirusa HPV potwierdza się aż u 90% chorych na chorobę Bowena, u których zmiany występują w obrębie genitaliów. Obecność zmian w innych częściach ciała może być konsekwencją przeniesienia wirusa z okolic narządów płciowych.
Objawy choroby Bowena
Jednym z typowy objawów choroby Bowena są powiększające się (dość powoli) dobrze odgraniczone rumieniowe plamy. Plamy te mają raczej nieregularny kształt, złuszczającą się, czasami pokrytą strupkami lub nadżerkami powierzchnię. U niektórych pacjentów zmiany mogą przypominać wyprysk lub ognisko łuszczycy. Kolor zmian określa się jako siny lub czerwono-brunatny. Z bliska powierzchnia zmian jest gładka lub lśniąca. Zmiany w chorobie Bowena zlokalizowane są głównie na błonach śluzowych albo skórze. Często pojawiają się na skórze karku, tułowia, dłoni, a nawet na małżowinach usznych.
Choroba Bowena – rozpoznanie
Diagnozując chorobę Bowena, lekarz powinien brać pod uwagę holistyczny przebieg choroby, wywiad dermatologiczny szczególnie uwzględniający charakter zmian skórnych oraz bezwzględnie wynik badania histopatologicznego. Takie badanie pozwoli ocenić komórki naskórka – jest to kluczowe dla całego procesu diagnostycznego badanie. Przydatne bedą również badania dermatoskopowe oraz wirusologiczne.
Zmiany skórne w chorobie Bowena mogą przypominać zmiany w innych jednostkach chorobowych, dlatego tak ważna jest rozbudowana diagnostyka i szczegółowe testy. W trakcie trwania diagnostyki należy wykluczyć inne choroby. Najczęściej choroba Bowena jest różnicowana z rogowaceniem słonecznym, chorobą Pageta, rogowaceniem słonecznym, dyskeratozą Dariera, nabłoniakiem śródnaskórkowym Borst-Jadassona.
Rokowania w chorobie Bowena
Odpowiednio szybko wykryta daje bardzo dobre rokowania. Dolegliwości nasilają się w kierunku inwazyjnej postaci nowotworu kolczystokomórkowego, jeśli leczenie jest dobrane źle lub co gorsza, nie zostało podjęte wcale. Po czym możemy poznać, że zmiany idą w stronę inwazyjnej postaci nowotworu? Po zwiększonym nacieku podstawowym, po znacznym rozroście zmiany i po pojawianiu się stale nowych powierzchownych owrzodzeń.
Leczenie choroby Bowena
Leczenie choroby Bowena może być zarówno farmakologiczne, jak i chirurgiczne. Pacjentom podaje się Fluorouracyl oraz imikwimod. W zakresie chirurgii stosuje się krioterapię (niszczenie zmienionych tkanek za pomocą niskich temperatur i ciekłego azotu), łyżeczkowanie z elektrokoagulacją, waporyzację laserową, cięcie mikrochirurgiczne, terapię fotodynamiczną, radioterapię.
FAQ: Choroba Bowena
Co to jest choroba Bowena?
Choroba Bowena to wczesna postać raka kolczystokomórkowego skóry (tzw. rak przedinwazyjny, in situ). Zmiana pozostaje ograniczona do naskórka i nie nacieka głębszych warstw skóry.
Jak wygląda choroba Bowena?
Zwykle objawia się jako pojedyncza, czerwonobrązowa, łuszcząca się, powoli rosnąca plama lub płytka na skórze. Może przypominać wyprysk, łuszczycę czy grzybicę.
Gdzie najczęściej występuje?
Najczęściej na odsłoniętych częściach ciała narażonych na słońce: podudzia, ręce, twarz. Może jednak pojawić się także w innych lokalizacjach, w tym na narządach płciowych (erytroplazja Queyrata).
Kto jest narażony na chorobę Bowena?
Najczęściej osoby po 60. roku życia, o jasnej karnacji, z dużą ekspozycją na promieniowanie UV, po radioterapii, z osłabioną odpornością lub zakażeniem HPV.
Czy choroba Bowena boli?
Zmiany zwykle nie powodują bólu. Mogą być swędzące, drażniące lub ulegać nadżerkom przy urazach mechanicznych.
Jak rozpoznaje się chorobę Bowena?
Rozpoznanie potwierdza badanie histopatologiczne pobranego fragmentu zmiany (biopsja). Sam wygląd kliniczny nie jest wystarczający, bo choroba może przypominać inne dermatozy.
Jak leczy się chorobę Bowena?
Stosuje się różne metody: chirurgiczne usunięcie, krioterapię, laseroterapię, fototerapię (PDT), maści cytostatyczne lub immunomodulujące. Dobór zależy od lokalizacji, wielkości i stanu pacjenta.
Czy choroba Bowena może przekształcić się w raka?
Tak. Nieleczona zmiana może przejść w inwazyjnego raka kolczystokomórkowego skóry. Ryzyko szacuje się na ok. 3–5% przypadków.
Czy choroba Bowena jest zaraźliwa?
Nie. Choroba Bowena nie przenosi się z osoby na osobę. Jest wynikiem mutacji komórkowych i działania czynników ryzyka, np. promieniowania UV czy wirusa HPV.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
W przypadku każdej przewlekłej, nietypowej zmiany skórnej, która nie goi się i powiększa. Wczesne leczenie daje bardzo dobre rokowania i zapobiega rozwojowi raka inwazyjnego.
BIBLIOGRAFIA:
- Rutkowski P., Owczarek W., Raki skóry, Onkologia w Praktyce Klinicznej, 3/2018.
- P. Brzeziński „Choroba Bowena leczona przez trzy lata jako kontaktowe zapalenie skóry”, Forum Medycyny Rodzinnej, 2011, tom 5,
- Brzeziński P., Poklękowska K., Choroba Bowena – klinika, dermoskopia, histopatologia, Nasza Dermatologia Online, 2/2011.