Zapalenie tarczycy de Quervaina, nazywane również podostrym ziarniniakowym zapaleniem tarczycy, to bolesna i przejściowa choroba gruczołu, najczęściej rozwijająca się po infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych. Charakteryzuje się silnym bólem szyi, gorączką i przemijającą nadczynnością tarczycy. Choć potrafi być bardzo nieprzyjemna, w większości przypadków ustępuje w ciągu kilku miesięcy.
Czym jest choroba de Quervaina
Jest to choroba zapalna tarczycy o prawdopodobnie wirusowym podłożu. Najczęściej rozwija się 2-8 tygodni po przebyciu infekcji wirusowej (grypa, świnka, odra, EBV, COVID-19). Charakterystyczne jest jednoczesne uwolnienie zmagazynowanych w pęcherzykach hormonów do krwi, co powoduje przejściową fazę nadczynności.
Przebieg choroby – 4 fazy
- Faza nadczynna (kilka tygodni) – z bólem szyi, gorączką, objawami nadczynności.
- Faza eutyreotyczna – przejściowa normalizacja.
- Faza niedoczynna – przemijający niedobór hormonów.
- Powrót do normy – u większości pacjentów po 6-12 miesiącach.
Objawy
- silny ból szyi w okolicy tarczycy, promieniujący do uszu i żuchwy,
- tarczyca powiększona, twarda, bolesna w badaniu palpacyjnym,
- gorączka, dreszcze, ogólne osłabienie,
- kołatanie serca, drżenie rąk, potliwość (faza nadczynna),
- w fazie niedoczynnej – zmęczenie, marznięcie, suchość skóry.
Diagnostyka
- Wywiad o niedawnej infekcji.
- Bardzo wysokie OB i CRP.
- TSH obniżone, FT3 i FT4 podwyższone (faza nadczynna).
- Brak przeciwciał TRAb (różnicowanie z chorobą Gravesa).
- USG tarczycy – hipoechogeniczne, plamiste zmiany.
- Scyntygrafia – znacznie obniżony lub brak wychwytu (kluczowe w różnicowaniu z Gravesa, gdzie wychwyt jest wzmożony).
Leczenie
- NLPZ (ibuprofen, naproksen) w łagodnych postaciach.
- Glikokortykosteroidy (prednizon) w cięższych przypadkach – szybko likwidują ból i objawy.
- Beta-blokery w fazie nadczynnej dla kontroli tachykardii.
- Lewotyroksyna w fazie niedoczynnej, zwykle krótkoterminowo.
- Tyreostatyki nie są skuteczne (problem nie polega na nadprodukcji, lecz uwalnianiu zmagazynowanych hormonów).
Rokowanie
U około 80-90% pacjentów funkcja tarczycy w pełni wraca do normy. U 5-10% pozostaje trwała niedoczynność wymagająca substytucji. Nawroty zdarzają się rzadko.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy choroba de Quervaina jest zaraźliwa?
Sama choroba nie jest zaraźliwa. Może rozwinąć się po infekcji wirusowej, ale to wirus, nie choroba tarczycy, jest zakaźny.
Czy ból szyi to zawsze choroba tarczycy?
Nie. Ból szyi może mieć wiele przyczyn (mięśniowych, węzłowych, neurologicznych). Charakterystyczne dla de Quervaina są ból nasilony w czasie palpacji tarczycy i wysokie OB.
Czy de Quervaina może zostawić trwałe ślady?
U niewielkiej części pacjentów rozwija się trwała niedoczynność wymagająca substytucji.
Czy mogę uniknąć tej choroby?
Nie ma swoistej profilaktyki. Ogólna higiena dróg oddechowych zmniejsza ryzyko infekcji wirusowych.
Czy potrzebuję antybiotyku?
Nie. To choroba o podłożu wirusowo-zapalnym, antybiotyki nie są skuteczne.
Czy w okresie choroby mogę pracować?
Zwykle przez okres bólu i gorączki potrzebny jest odpoczynek i zwolnienie. Po opanowaniu objawów aktywność można wznowić.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne – ptendo.org.pl
- European Thyroid Association – eurothyroid.com
- Medycyna Praktyczna, Endokrynologia – mp.pl/endokrynologia
- American Thyroid Association – thyroid.org
Ważna informacja
Powyższy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i przedstawia ogólnodostępną wiedzę medyczną. Nie stanowi porady lekarskiej. W razie podejrzenia podostrego zapalenia tarczycy zgłoś się do lekarza rodzinnego lub endokrynologa.