Miękkie wybrzuszenie w pachwinie, które powiększa się przy kaszlu i dźwiganiu, a znika po położeniu się — to przepuklina pachwinowa, najczęstsza przepuklina brzuszna. Odpowiada za około trzy czwarte wszystkich przepuklin i dotyczy przede wszystkim mężczyzn: ryzyko w ciągu życia wynosi u nich blisko 27 procent, u kobiet około 3 procent. Sama w sobie nie jest groźna, ale ma jedno powikłanie, które zmienia ją w stan zagrożenia życia w ciągu kilku godzin.
Na czym polega
Przepuklina to przemieszczenie zawartości jamy brzusznej — najczęściej pętli jelita lub sieci — przez osłabione miejsce w powłokach. W pachwinie takim miejscem jest kanał pachwinowy, przez który u mężczyzn przebiega powrózek nasienny, a u kobiet więzadło obłe macicy. Przepuklina skośna przechodzi przez pierścień głęboki i podąża kanałem, prosta zaś uwypukla się bezpośrednio przez osłabioną tylną ścianę kanału.
Sprzyja jej wszystko, co przewlekle podnosi ciśnienie w jamie brzusznej: ciężka praca fizyczna, przewlekły kaszel, zaparcia z parciem, przerost prostaty z trudnością w oddawaniu moczu, otyłość i ciąża. Do tego dochodzi osłabienie tkanki łącznej — z wiekiem, po operacjach brzusznych, przy paleniu papierosów i w chorobach kolagenu.
Objawy
- Miękkie wybrzuszenie w pachwinie, czasem schodzące do moszny
- Powiększanie się przy kaszlu, dźwiganiu, staniu; znikanie po położeniu
- Uczucie ciągnięcia, ciężaru lub tępego bólu, nasilające się pod koniec dnia
- Możliwość odprowadzenia zawartości ręką w pozycji leżącej
- Czasem brak jakichkolwiek dolegliwości poza samym wybrzuszeniem
Przepuklina nie cofa się sama i z czasem zwykle się powiększa. Nie istnieje leczenie zachowawcze, które by ją zlikwidowało — pasy przepuklinowe jedynie przytrzymują zawartość i są rozwiązaniem doraźnym dla osób, które nie mogą być operowane. Ćwiczenia mięśni brzucha także jej nie usuną, bo problem dotyczy powięzi, a nie siły mięśni.
Uwięźnięcie — kiedy dzwonić po pogotowie
Uwięźnięcie oznacza, że zawartość przepukliny zaklinowała się we wrotach i nie daje się odprowadzić. Jeśli uciśnięte zostaną naczynia krwionośne, dochodzi do zadzierzgnięcia i martwicy jelita — stanu bezpośredniego zagrożenia życia, wymagającego operacji w trybie natychmiastowym.
- Przepuklina stała się twarda, bolesna i nie daje się odprowadzić
- Silny, narastający ból w pachwinie
- Nudności i wymioty
- Wzdęcie brzucha i zatrzymanie gazów oraz stolca
- Zaczerwienienie skóry nad przepukliną, gorączka
W takiej sytuacji nie wolno na siłę wpychać przepukliny z powrotem — grozi to wprowadzeniem martwiczej pętli do jamy brzusznej. Nie należy też jeść ani pić, bo prawdopodobna jest pilna operacja. Objawy uwięźnięcia potrafią przypominać zapalenie wyrostka robaczkowego albo niedrożność z innej przyczyny, dlatego rozstrzyga badanie chirurga, a nie własna ocena.
Operacja
Leczeniem jest zabieg, a jedynym pytaniem pozostaje jego termin i metoda. Przy przepuklinie bezobjawowej u osoby starszej dopuszcza się obserwację, ale u większości chorych planowa operacja jest rozwiązaniem lepszym niż czekanie na uwięźnięcie, bo operacja w trybie pilnym wiąże się z wyraźnie wyższym ryzykiem powikłań.
| Metoda | Na czym polega | Uwagi |
|---|---|---|
| Lichtenstein | Otwarta, siatka na tylnej ścianie kanału | Standard, możliwa w znieczuleniu miejscowym |
| TAPP / TEP | Laparoskopowa, siatka od strony jamy brzusznej | Mniejszy ból, szybszy powrót, korzystna przy przepuklinie obustronnej i nawrotowej |
| Szycie własnymi tkankami | Bez siatki | Dziś rzadko, wyższy odsetek nawrotów |
Nowoczesne operacje wykorzystują siatkę wzmacniającą powłoki, co obniżyło odsetek nawrotów z kilkunastu do kilku procent. Zabieg trwa zwykle 30–60 minut i w większości ośrodków wykonywany jest w trybie jednodniowym. Najczęstsze powikłania to krwiak, obrzęk moszny, przejściowe zaburzenia czucia w okolicy blizny, a u niewielkiego odsetka chorych przewlekły ból pooperacyjny.
Po operacji
Chodzenie zaleca się od pierwszej doby, bo zmniejsza ryzyko powikłań zakrzepowych i przyspiesza powrót perystaltyki. Przez 2–4 tygodnie unika się dźwigania powyżej kilku kilogramów, po czym obciążenie zwiększa się stopniowo. Powrót do pracy biurowej jest zwykle możliwy po 1–2 tygodniach, do pracy fizycznej po 4–6, a do sportu po około 6 tygodniach, choć po zabiegu laparoskopowym często szybciej.
Warto zadbać o rzeczy, które podnoszą ciśnienie w brzuchu: leczyć zaparcia, opanować kaszel, rzucić palenie i zredukować masę ciała. Bez tego ryzyko nawrotu i powstania przepukliny po drugiej stronie wyraźnie rośnie — a druga operacja jest zawsze trudniejsza od pierwszej.
Najczęściej zadawane pytania
Nie. Z czasem zwykle się powiększa, a leczenie zachowawcze jej nie usunie. Pasy przepuklinowe jedynie przytrzymują zawartość i są rozwiązaniem doraźnym.
Gdy stała się twarda, bolesna i nie daje się odprowadzić, a towarzyszą jej nudności, wymioty i zatrzymanie gazów. To uwięźnięcie — wymaga natychmiastowej pomocy.
Nie. Grozi to wprowadzeniem martwiczej pętli jelita do jamy brzusznej. Nie należy też jeść ani pić, bo prawdopodobna jest pilna operacja.
Do pracy biurowej zwykle po 1–2 tygodniach, do fizycznej po 4–6, do sportu po około 6 tygodniach. Po zabiegu laparoskopowym często szybciej.