- drętwienie pojawiło się nagle i obejmuje całą jedną stronę ciała
- razem z drętwieniem opadł kącik ust albo powieka
- masz kłopot z mówieniem, rozumieniem mowy lub dobieraniem słów
- wystąpiło nagłe zaburzenie widzenia, zawroty głowy z zaburzeniem równowagi albo bardzo silny ból głowy
- drętwieniu ręki towarzyszy ból w klatce piersiowej, duszność i zimny pot
- drętwieniu towarzyszy narastające osłabienie siły ręki albo trudność w utrzymaniu przedmiotów
- objawy pojawiły się po urazie głowy, szyi lub barku
- drętwienie obejmuje obie ręce i szybko narasta
- towarzyszą mu zaburzenia oddawania moczu lub stolca
- drętwienie budzi cię w nocy i ustępuje po potrząśnięciu ręką
- obejmuje stale te same palce
- nasila się przy pracy z klawiaturą, narzędziami lub prowadzeniu samochodu
- towarzyszy mu ból promieniujący od szyi do ramienia
Drętwienie rąk to jeden z tych objawów, które niemal każdy zna z własnego doświadczenia, zwykle po przespanej nocy z ręką pod głową. Takie przemijające zdrętwienie, ustępujące w ciągu kilku minut po zmianie pozycji, nie ma żadnego znaczenia chorobowego. Problem zaczyna się wtedy, gdy drętwienie wraca regularnie, utrzymuje się godzinami albo obejmuje zawsze te same palce. Wtedy zwykle chodzi o ucisk konkretnego nerwu, a rozkład drętwiejących palców pozwala wskazać, którego.
Istnieje jednak sytuacja, w której drętwienie ręki jest stanem nagłym i nie wolno jej przeoczyć. Nagłe zdrętwienie lub osłabienie jednej połowy ciała, obejmujące rękę razem z twarzą lub nogą, jest typowym objawem udaru mózgu. Towarzyszy mu często opadnięcie kącika ust, zaburzenie mowy albo nagłe zaburzenie widzenia. W takim wypadku liczy się czas od wystąpienia objawów, ponieważ leczenie udrażniające naczynie można podać tylko w wąskim oknie czasowym.
Możliwe przyczyny
Najczęstsze przyczyny drętwienia rąk to ucisk nerwu, przy czym miejsce ucisku zdradza rozkład objawów. Rzadziej odpowiadają za nie choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca czy niedobory witaminowe, które zwykle dają objawy symetryczne i zaczynają się od stóp. Pierwsza pozycja w tabeli jest stanem nagłym i nie wolno jej diagnozować w domu.
| Możliwa przyczyna | Co ją odróżnia | Jak pilne |
|---|---|---|
| Udar mózgu | Nagłe zdrętwienie całej jednej strony ciała, często z opadnięciem kącika ust, zaburzeniem mowy lub widzenia. | pilne, 112 |
| Zespół cieśni nadgarstka | Drętwienie kciuka, palca wskazującego i środkowego, budzące w nocy, ustępujące po potrząśnięciu ręką. | wizyta planowa |
| Dyskopatia szyjna | Drętwienie z bólem promieniującym od szyi przez bark do ręki, nasilane ruchami głowy i kaszlem. | wizyta planowa |
| Polineuropatia | Drętwienie symetryczne, obu rąk naraz, często zaczynające się wcześniej od stóp, z pieczeniem i osłabieniem czucia. | wizyta planowa |
| Cukrzyca | Drętwienie i pieczenie w układzie rękawiczek i skarpetek, narastające latami, często z gorszym gojeniem ran. | wizyta planowa |
| Niedobór witaminy B12 | Drętwienie z zaburzeniami równowagi i pamięci, częste u wegan, osób po operacjach żołądka i przy metforminie. | wizyta planowa |
| Niedobór witaminy D i zaburzenia wapniowe | Mrowienie wokół ust i w opuszkach palców, czasem ze skurczami mięśni i uczuciem sztywności dłoni. | wizyta planowa |
| Stwardnienie rozsiane | Objawy pojawiające się rzutami u osób młodych, zmienne w czasie, często z zaburzeniami widzenia lub równowagi. | ten sam dzień |
| Zespół Raynauda | Napadowe blednięcie i sinienie palców pod wpływem zimna lub stresu, z drętwieniem i bólem przy ogrzewaniu. | wizyta planowa |
Które palce drętwieją
Rozkład drętwiejących palców jest najprostszą wskazówką co do tego, który nerw jest uciśnięty, i lekarz pyta o to niemal zawsze. Każdy z trzech głównych nerwów ręki zaopatruje inny obszar skóry, dlatego objawy układają się w powtarzalny wzór. Warto przed wizytą spokojnie sprawdzić, które palce faktycznie drętwieją, bo z pamięci pacjenci często podają to nieprecyzyjnie. Najlepiej zrobić to w trakcie epizodu, dotykając kolejno opuszków i porównując czucie z drugą ręką.
- Kciuk, wskazujący, środkowy i połowa serdecznego wskazują na nerw pośrodkowy, czyli najczęściej na zespół cieśni nadgarstka.
- Mały palec i połowa serdecznego przemawiają za nerwem łokciowym, uciskanym zwykle na wysokości łokcia.
- Grzbiet dłoni po stronie kciuka odpowiada nerwowi promieniowemu, często po ucisku ramienia we śnie.
- Cała ręka razem z przedramieniem, wzdłuż pasa biegnącego od szyi sugeruje ucisk korzenia nerwowego w odcinku szyjnym.
- Obie ręce symetrycznie, zwykle po stopach przemawia za polineuropatią, najczęściej cukrzycową.
Objawy, które zmieniają rozpoznanie
Samo drętwienie rzadko wystarcza do rozpoznania i dopiero objawy towarzyszące nadają mu znaczenie. Najważniejsze jest osłabienie siły mięśniowej, bo oznacza, że ucisk nerwu jest już zaawansowany i zwlekanie grozi trwałym uszkodzeniem. Pacjenci opisują je jako wypadanie przedmiotów z ręki, trudność w odkręcaniu słoika albo zapinaniu guzików. Osobną grupą są objawy sugerujące przyczynę ogólnoustrojową, takie jak zaburzenia równowagi, problemy z pamięcią lub gorsze gojenie się ran.
- Osłabienie siły ręki, wypadanie przedmiotów, trudność z zapinaniem guzików
- Zanik mięśni u podstawy kciuka
- Ból promieniujący od szyi do ręki, nasilany kaszlem
- Zaburzenia równowagi i problemy z pamięcią
- Drętwienie stóp poprzedzające drętwienie rąk
- Blednięcie i sinienie palców na zimnie
- Zaburzenia oddawania moczu lub stolca
Jakie badania to wyjaśnią
Rozpoznanie ucisku nerwu stawia się na podstawie badania neurologicznego i badania przewodnictwa nerwowego, czyli elektromiografii. Badania obrazowe wchodzą w grę wtedy, gdy podejrzewa się przyczynę w obrębie kręgosłupa szyjnego albo ośrodkowego układu nerwowego.
- Rezonans magnetyczny obrazuje krążki międzykręgowe i korzenie nerwowe w odcinku szyjnym, a przy podejrzeniu choroby ośrodkowego układu nerwowego ocenia mózg i rdzeń kręgowy.
Co robić do czasu wizyty
Przy drętwieniu z ucisku nerwu najwięcej daje ograniczenie tego, co objaw wywołuje, a nie leczenie farmakologiczne. W zespole cieśni nadgarstka podstawą jest unikanie długotrwałego zgięcia nadgarstka oraz powtarzalnych ruchów chwytnych. Bardzo pomaga orteza zakładana na noc, która utrzymuje nadgarstek w pozycji neutralnej i najczęściej znosi nocne wybudzanie. Przy podejrzeniu ucisku korzenia szyjnego warto zadbać o ustawienie monitora na wysokości oczu i unikać długiego pochylania głowy nad telefonem.
Warto też prowadzić krótką obserwację, która przy tym objawie ma realną wartość diagnostyczną. Wystarczy notować, o jakiej porze doby drętwienie występuje, jak długo trwa i co przynosi ulgę. Informacja, że objawy budzą w nocy i ustępują po potrząśnięciu ręką, jest dla lekarza niemal rozstrzygająca. Nie należy natomiast na własną rękę przyjmować wysokich dawek witaminy B6, która w nadmiarze sama uszkadza nerwy obwodowe.
- Zakładaj ortezę na nadgarstek na noc, jeśli drętwienie budzi ze snu
- Ogranicz powtarzalne ruchy chwytne i długie zgięcie nadgarstka
- Ustaw monitor na wysokości oczu i rób przerwy w pracy przy klawiaturze
- Notuj porę, czas trwania i zakres drętwienia
- Sprawdź w trakcie epizodu, które dokładnie palce drętwieją
- Nie przyjmuj samodzielnie wysokich dawek witaminy B6
Jak przygotować się do wizyty
Wywiad przy drętwieniu rąk opiera się na kilku bardzo konkretnych pytaniach i warto przygotować na nie odpowiedzi. Lekarz zapyta o rozkład objawów, porę ich występowania, obecność osłabienia siły oraz o to, czy drętwienie dotyczy jednej czy obu rąk. Istotny jest też charakter pracy, ponieważ zawody wymagające powtarzalnych ruchów nadgarstka wielokrotnie zwiększają ryzyko zespołu cieśni. Trzeba również wymienić choroby przewlekłe, zwłaszcza cukrzycę i niedoczynność tarczycy, które same wywołują neuropatię.
- Które palce drętwieją i czy dotyczy to jednej czy obu rąk
- O jakiej porze doby objawy występują i co przynosi ulgę
- Czy pojawiło się osłabienie siły ręki
- Charakter pracy i czynności powtarzane wielokrotnie w ciągu dnia
- Choroby przewlekłe, zwłaszcza cukrzyca i choroby tarczycy
- Przebyte urazy szyi, barku i nadgarstka
- Lista leków i suplementów, w tym witamin z grupy B
Najczęściej zadawane pytania
Gdy pojawia się nagle i obejmuje całą jedną stronę ciała, zwłaszcza razem z opadnięciem kącika ust, zaburzeniem mowy lub widzenia. Powolne, nawracające drętwienie tych samych palców praktycznie nigdy nie jest udarem. Przy nagłym początku liczy się czas, dlatego dzwoni się pod 112, nie czekając na poprawę.
Najczęściej z powodu zespołu cieśni nadgarstka, bo podczas snu nadgarstek układa się w zgięciu, co zwiększa ucisk na nerw pośrodkowy. Charakterystyczne jest wybudzanie się z drętwieniem kciuka, wskazującego i środkowego oraz ulga po potrząśnięciu ręką. Orteza zakładana na noc zwykle znosi te objawy.
Nie i jest to częste nieporozumienie. Drętwienie lewej ręki występujące samodzielnie, bez bólu w klatce piersiowej, duszności i zimnego potu, zwykle wynika z ucisku nerwu lub z odcinka szyjnego kręgosłupa. Niepokojące jest dopiero drętwienie towarzyszące bólowi w klatce, i wtedy trzeba dzwonić pod 112.
Objawy symetryczne przemawiają raczej za przyczyną ogólnoustrojową niż za miejscowym uciskiem nerwu. Najczęściej chodzi o polineuropatię w przebiegu cukrzycy, niedobór witaminy B12 albo chorobę tarczycy. Taka neuropatia zwykle zaczyna się od stóp i dopiero później obejmuje ręce, dlatego lekarz pyta również o czucie w stopach.
Nie zawsze. We wczesnym okresie wystarcza orteza nocna, zmiana sposobu pracy i leczenie zachowawcze, a objawy często ustępują. Zabieg rozważa się wtedy, gdy leczenie zachowawcze zawodzi albo gdy pojawia się osłabienie siły i zanik mięśni kciuka, ponieważ wtedy zwlekanie grozi trwałym uszkodzeniem nerwu.
Pomagają wtedy, gdy drętwienie wynika z rzeczywistego niedoboru, przede wszystkim witaminy B12, co potwierdza badanie krwi. Przyjmowanie ich bez potwierdzonego niedoboru nie przynosi korzyści, a wysokie dawki witaminy B6 stosowane długotrwale same uszkadzają nerwy obwodowe i mogą nasilić objawy.